نوبويوشى فورو كاوا ( مترجم : هاشم رجب زاده و كينيجى ئه اورا )
44
سفرنامه فورو كاوا ( فارسى )
رودها ، درياچهها ديگر از رودخانههاى بزرگ كه در سرحدات روان است رودى است نزديك بغداد در خاك ترك [ عثمانى ] كه به دجله مىريزد و رود كرخه كه به محل تلاقى [ دلتاى ] دجله و فرات مىرسد . رود كارون هم تا نزديك محمره مىرود و به خليج فارس مىريزد . در اين رود گويا تا ناحيهء شوشتر كه بالا رود است مىتوان بر كشتى كوچك رفت . در شمال ايران رود قزل اوزون و قرارود از آذربايجان به گيلان روان است و به درياى خزر مىريزد . رود ارس سرحد ايران و روسيه است ، و رود آجى [ چاى ] و رودى ديگر به درياچه اورميه مىپيوندد . اين درياچه 80 ميل انگليسى طول و 35 ميل عرض دارد و هرچند كه بزرگترين درياچهء داخلى ايران است آبش شور است و آشاميدنى نيست . نيز ، گفتند كه در ايران چند درياچه نمك هست . نخلستانهاى جنوب از درختان و روييدنىهاى جاهايى كه در ايران گذارم افتاد ، در ساحل خليج فارس چنانكه گفته شد كمى درخت خرما كشت مىكنند . اما در فاصله اينجا تا تهران ، در كوهستان نزديك ميان كتل و در دره و ماهور نزديك قهرود يا كوهسار و بيابان دوروبر شهرها و آبادىهاى ديگر هيچ درخت خرما ديده نمىشود . اين پهنهها فقط كوهستان است و تا چشم كار مىكند بيابان گسترده كه گياهى جز بوتههاى پرخاره و تيغ پراكنده روييده ميان سنگ و ريگ ندارد . انار و توت ميان بوشهر و كازرون درختان انار مىبينيم و گونهاى درخت ديگر بلندبالا كه تنهاش به رنگ سفيد خاكسترى به درخت بيدمانندست و شاخهها راست به بالا رفته ، و برگهايى كوچك مانند توت دارد . از دور كه به انبوه اين درختها بنگريم همچون بيشهء خيزران به چشم مىآيد . اين درخت در شيراز و اصفهان و تهران فراوان است و چوبى كه مردم مصرف مىكنند بيشتر از اين درخت است . نيز ، نزديك ميان كتل درختى مانند « اوءبامه گاشى » يا بلوط ژاپنى مىرويد كه كوتاه است و چندان قد نمىكشد . تاك و چنار به شيراز كه مىرسيم تاك بيشتر از درختان ديگر مىبينيم ، و نيز يك گونه « هى - نو - كى » يا درخت سرو فراوان است كه راست قد مىكشد و از دور خوشمنظر است . در اين فاصله ،