خليج فارس خليج فارس نام عام و سراسرى اين دريا است [ باريكهء آبى ] كه از تنگهء عمان تا دهانهء شط العرب ، جايى كه دجله و فرات به هم مىپيوندند ، امتداد دارد . درازاى آن حدود 450 ميل انگليسى و پهنايش كم‌وبيش 180 ميل است . عرض باريك‌ترين جاى آن 29 ميل و مساحت كلّىاش 70000 ميل مربع است . جزاير ايرانى خليج فارس چندين جزيره دارد كه بزرگترين آن بحرين در خاك عربستان و جزيره قشم كه از خاك ايران است . جزيرهء ديگر آن به نام خارك در فاصله 30 ميل انگليسى در شمال غرب بوشهر داراى كنارهء مناسب براى لنگر انداختن كشتىهاى بزرگ و جزيره‌اى نيكو است . گفتند كه خارك چشمه [ آب گوارا ] دارد . جمعيت اينجا كه در آغاز نزديك به 300 نفر بود ، در سال‌هاى پيش كه هلندىها آن را تسخير كردند رو به افزايش رفت و به حدود 15000 نفر رسيد . اما با برآمدن سلسلهء پادشاهى كنونى [ قاجاريان ] مردى عرب از بندر بيك « 1 » آمد و اين جزيره را يكسره غارت كرد . از آن پس جمعيت آن‌جا رو به كاهش نهاد ، و امروزه ساكنان اندك دارد . در سال 1856 م . [ 1273 ه . ] كه ميان انگليس و ايران جنگ شد ، قواى انگليس نخست اين جزيره را گرفت و پايگاه خود ساخت و از آن‌جا به بندر بوشهر حمله آورد و سپس به داخل ايران تجاوز كرد . به اين ملاحظه جزيرهء خارك بىترديد نقطهء استراتژيك مهمى است . بيابان عربستان سراسر اين آب‌ها خليج فارس نام دارد ، هرچند كه عربستان در كنارهء جنوبى آن ساحل افتاده و شمالى آن خاك ايران است . نيز ، در سواحل جنوبى اين دريا كه خاك عربستان است و از شط العرب تا رأس الجبال نزديك مسقط كرسى مملكت عمان ، همه بيابان ريگزار داغ است و هيچ آب و آبادانى نيست ، جز واحه‌هاى كوچك با شمار اندكى نخل . جز اين ، درخت و سبزه‌اى نيست . از اين‌رو درخت براى هيزم ساختن كم است و آب هم كمياب ، و آنچه هست خوب و گوارا نيست .

--> ( 1 ) . فوروكاوا به همين لفظ ضبط كرده ، به احتمال « بندر ريگ » مراد است !