فرهاد ميرزا
86
سفرنامه فرهاد ميرزا ( فارسى )
تماشاى لنگر و كشيدن او از ته دريا مىرفتم كه با ماشين به چه سهولت بالا مىآيد . اصل وزن لنگر را كپيتان گفت سى و شش قنطار است . هر قنطار چهل و چهار حقه است . در اسلامبول هر حقه چهارصد درم است . طول لنگر سيصد قلاج است . وقتى كه لنگر بالا آمد گل زرد داشت و ريشهء علف هم داشت كه از قعر دريا برآمده بود . شعر طوفان هزار جريبى به خاطرم آمد كه خوب گفته : « جرمم آنجا كه لنگر اندازد * گردش از چرخ اخضر اندازد با چنين جرم ، خوشدلم كه خدا * كار محشر به حيدر اندازد » و حكيم انورى گفته : « آسمان در كشتى عمرم كند دايم دو كار * گاه شادى بادبانى گاه انده لنگرى » القصه ، حركت كه از ازمير شد باز به مسافتى كه رفته بوديم از همان راه برگشتيم تا از خليج سميرنه درآمديم . چند ميل به مغرب حركت كرده از دماغهء قرابورن گذشته رو به جنوب حركت كرديم . از كنار جزيره اسپال متورى گذشته حركت كشتى رو به جنوب و مغرب شد . پس از طى مسافت هشت ميل به بندر سقز رسيديم كه در نقشه كسترو نوشته بودند . دماغهء جنوبى اين جزيره را به انگليسى كيپمستيكو مىگويند كه محرف مصطكى است . از بندر سقز كه روانه شديم حركت واپور به جنوب مشرق است تا از ميانهء بوغاز جزيره بزرگ سموس و جزيره كوچك فورنى مىگذرد و پس از آن به جنوب مايل شده از بغاز جزيره اركى و پاتمس 59 مىگذرد . پس از آنكه از اين بوغاز گذشت همهجا از كنار جزاير اسپارا ، لر ، كليمنو و از طرف غربى جزيرهء « كيوس » و از كنار جزاير كوچك نىسرووتلوس - كه تركها پيسقاپى مىگويند - و جزيرهء كركى مىگذرد . همهء اين جزاير در طرف چپ واقع شده است و وقتى كه به محاذى جزيره نىرزى مىرسد از كنار جزيرهء بسيار كوچك مدنو مىگذرد كه از غايت خردى در نقشههاى كوچك او را نمىنويسند . از آن پس تا اسكندريه حركت كشتى به جانب جنوب مشرق است كه هيچ جزيره نيست . در بالا ، خضرت آسمان و نضرت آفتاب است و در زمين لجه دريا و موج آب و فريادرس ، رب الارباب است و بس . از جزيرهء مدنو تا اسكندريه سيصد و چهل و هشت ميل انگليسى است . پس از مسافت بيست ميل جزيره رودس كه جزيرهء بزرگى است در طرف يسار به فاصلهء بيست ميل و جزيره اسكارپنتو در يمين به فاصلهء ده ميل هويدا است ، از آن پس تا بندر اسكندريه هيچ جزيره نيست ، حركت واپور ما اينطور بود . در بعضى اوقات واپورهاى ديگر از ميانهء بغاز جزيرهء سموس و جزيره كوچك فورنى نمىگذرند . از سقز به خط مستقيم به جزيرهء نيكاريه رسيده از دماغهء شمال مشرقى آنجا گذشته از جزاير مزبوره دور مىافتد و از دماغهء شمالى جزيرهء سكريه از طول جزيرهء اسكاپنتو كه در طرف يمين واقع است مىگذرد . ديگر تا اسكندريه در يمين و يسار جزيره ندارد . امروز كشتى بهواسطهء بار ، قدرى انقلاب داشت . اكثر اهالى كشتى بىحال شدند . جزيره