حسين بن عبد الله سرابى

شرح حال 7

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )

و شرف بهره‌ياب گرديدند و هنگام ورود به دار الخلافه حسب الامر استقبال شايان از معزى اليه نمودند « 1 » » و بموجب فرمانى بتاريخ 15 جمادى الثانى 1275 ( دسامبر 1858 ) مناصب وزارت حضور و مهردارى مهر مبارك و ريش‌سفيدى و رياست عملهء خلوت را يافت و گل كمرى مرصّع به جواهر گرانبها و جبّه ترمهء دور زنجيره‌اى به او اعطاء گرديد « 2 » . امين الملك در همان موقع پيشنهاد كرد كه 42 نفر جوان قابل ايرانى انتخاب شوند كه به اروپا اعزام گردند تا در مدارس عالى فرانسه به تحصيلات فنّى اشتغال ورزند « 3 » . فرّخ خان كه با دقت از تأسيسات نوين اروپا ديدن كرده بود واقف بود كه محصّلان ايرانى مىتوانند بهره‌هاى بيشمارى از مدارس عالى فرنگ ببرند . از ميان كسانى كه جزو اين 42 نفر بودند بايد اسامى اشخاص زير را برد كه هريك در رشتهء خود از متخصصان زبردست گشتند : ميرزا على اكبر خان مزيّن الدوله نقّاش معروف ، محمود مشاور الملك متخصص علم نجوم ، ميرزا كاظم دانشمند شيمى ، ميرزا نظام الدين غفارى ( مهندس الممالك ) پسر عموى فرّخ خان مرد سياسى و دانشمند قرن پيش « 4 » و برادرش زين العابدين شريف الدوله از صاحبمنصبان عاليرتبهء وزارت خارجه ، عبد الوهاب غفّارى ( پسر عموى ديگر فرّخ خان ) طبيب و نقّاش زبردست و ديگران . اين عده در فرانسه بدست ايرانشناس معروف آلكساندر خودزكو A . Chodzko سپرده شدند « 5 » .

--> ( 1 ) - مرآت البلدان ج 2 . ص 233 . ( 2 ) - مرآت البلدان ج 2 ص 235 . ( 3 ) - ايضا ج 2 ص 235 و محمد على مصدق الدولهء غفارى ، تاريخ غفارى ( نسخهء خطى 1309 قمرى ج 1 ص 16 ) . ( 4 ) - ر . ك . بتعليقات « مرآت القاسان » چاپ آقاى ايرج افشار . ( 5 ) - شرحى از اوصاف امين الملك و اقدامات او را درباره شاگردان ايرانى ميتوان در دو كتاب فرانسوى از Thieury ( روابط ايران و فرانسه ، چاپ او رو ، 1866 ) و Gillet - Damitte ( قصيده براى ناصر الدين شاه ) چاپ پاريس 1859 يافت .