حسين بن عبد الله سرابى
شرح حال 8
سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )
امين الدوله در اوايل رمضان 1275 ( آوريل 1859 ) فرّخ خان لقب امين الدوله ميگيرد « 1 » و مقرر مىشود كه عرايض و مطالب علما و شاهزادگان عظام را او معروض دارد . عزل و نصب حكّام ولايات هم بمشاورت و صوابديد او انجام ميگيرد « 2 » . بدينوسيله امين الدوله در آن موقع عملا وزارت داخله را به عهده داشت « 3 » . يك ماه بعد در شوال همان سال طبق فرمان شاه مبلغ سه هزار تومان خرج سفرهء ساليانه به سه هزار تومان دريافتى معمولى او افزوده شد . در همان ايام بود كه ناصر الدين شاه پسر ارشد خود شاهزاده مسعود ميرزا ( ظل السلطان ) را احضار مىكند و به او ميگويد : « ترا و ولايت ابو ابجمعى ترا كلا به اين امين الدوله كه در حضور من ايستاده است سپردم و اين شخص للهء تو و مختار تست . . . و آنچه او نوشت و دستور العمل داد فقط براى تو و سند تو كافى و سند صحيح است فرمايش او فرمايش شاه است » « 4 » . ظل السلطان اضافه مىكند كه تا امين الدوله حيات داشت قلبا و لسانا اوامر او را ميپذيرفتم . مسعود ميرزا به امين الدوله گفته بود كه « اگرچه يقين دارم كه با پاكى فطرت نمك سه پادشاه تاجدار پدران من را فراموش نخواهيد كرد اما براى اينكه تجديد نان و نمك بكنم خود و اجزايم در خانهء شهرى شما مهمان خواهيم
--> ( 1 ) - قبل از او ميرزا صادق قائممقام وزير داخله كه برادرزادهء ميرزا آقا خان اعتماد الدوله بود اين لقب را داشت . ( 2 ) - مرآت البلدان ج 2 ص 240 كه نيز تصويرى از امين الدوله وزير حضور ( ص 230 ) چاپ كرده است . ( 3 ) - دكتر Polak اطريشى چندين جا در كتاب خود ( ايران سرزمين و اهالى آن ، لايپزيك 1865 ) از امين الدوله سخن ميگويد و در 1858 اشاره بطلوع ستارهء اقبال او مىكند . ( 4 ) - مسعود ميرزا ، تاريخ مسعودى چاپ 1325 قمرى ص 77 .