ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1724
سفرنامه شاردن ( فارسى )
به تمام نيرو از شكايتكنندگان جانبدارى مىكرد . اين نيز گفتنى است كه در فاصلهء ميان كشمير و قندهار قبايل مختلفى زندگى مىكنند كه كليهء آنان بلّوكى Bolluky خوانده مىشوند ، و سرزمينشان تا مرز هندوستان ادامه دارد . بيشتر اين طوايف زير فرمان حاكمان خود به استقلال زندگى مىكنند . اما برخى كه نزديك مرز ايران توطن اختيار كردهاند مطيع ايرانند و باج مىدهند . يكى از رؤساى طوايف مجاور ايران دخترى زيبا و دلارام داشت . چون حاكم جابر وصف آن دختر نكوروى تازه رسيده را شنيد بر او فتنه گشت ، دل در او بست و كسى را به خواستگارى فرستاد . چون رسم آن طوايف بر آن بود كه جز به جوانان قبيلهء خود دختر نمىدادند پدر دختر خواستگارى حاكم را نپذيرفت . حاكم كينه وى را در دل گرفت ، و براى انتقامجويى به ظاهر با وى طرح دوستى افگند . سرانجام پس از مدتها او را به بهانهء شركت كردن در جشنى به قندهار دعوت كرد . رئيس طايفه بىخبر از بدخواهى و سوء نيّت آن پست فطرت بد آيين دعوتش را پذيرفت و با گروهى از ياران و محافظانش به قندهار رفت . حاكم چون وى را در دام خود گرفتار ديد به كشتنش فرمان داد . بر اثر اين زشتكارى ميان چاكران حاكم و همراهان رئيس طايفه جنگ خونينى درگرفت كه بر اثر آن سيصد تن از كسان حاكم و هفتصد تا هشتصد تن از همراهان رئيس قبيله كشته شدند . انتشار اين خبر در پايتخت ايران آشوبى بر پا كرد . شاه به خشم آمد . دشمنان حاكم نيز فرصت را غنيمت شمردند و هر دم غضب پادشاه را تيزتر مىكردند . در اين هنگام وزيران و درباريان كه جملگى دشمن حاكم بودند به عرض شاه رساندند مصلحت بل واجب است حكمى كه به حاكم داده است مبنى بر اين كه هر زمان بخواهد حكومت را رها كند و به دربار برگردد ، لغو شود زيرا چنين حكم مغاير با رسوم و آداب مملكت است و تا حال به هيچ كس چنين اختيارى داده نشده است . شاه فسخ حكم را اجازت فرمود . لغو اين فرمان براى دشمنان حاكم اهميت بسيار داشت ، زيرا وى به استناد آن مىتوانست به محض احساس خطر به پايتخت بازگردد ، و با ترفندها و شيوههايى كه معمول وى بود دگر بار دل شاه را نسبت به خود مهربان كند ، و اين كار بر او آسان بود زيرا شاه پيش از بروز واقعه اخير چندان به وى محبت مىورزيد كه هنگامى كه قدم در راه سفر قندهار پيش نهاد از دور شدن و غيبتش اظهار تأسف كرد و به او گفت در قندهار نيز همواره از مراحم او بهرهمند خواهد بود و