ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1720

سفرنامه شاردن ( فارسى )

براهين متقن و منطقى در بطلان گفته‌هاى حكيم‌باشى و صحت نظر خود در انتخاب ساعت سعد كوشيد مورد قبول نيفتاد . لا جرم از سر ناچارى محكوميت را پذيرفت ، و در صدد چاره‌گرى برآمد . سرانجام اين انديشه در سرش راه يافت كه بهترين راه جبران ، تجديد مراسم تاجگذارى شاه مىباشد . و چون اين پيشنهاد را در ميان نهاد نه تنها مورد تأييد و قبول همگان قرار گرفت ، بلكه جملگى مصلحت آن ديدند پادشاه نام ديگرى براى خود انتخاب كند تا همهء آثار ناشى از شآمت تاجگذارى در ساعت نامبارك ، از ميان برود ، و براى جلب رضاى شاه و وادار كردن وى به قبول اين پيشنهاد گفتند در آغاز پادشاهى جدّش شاه صفى اول چنين واقعه‌اى روى نمود ، بدين تفصيل كه از يك سو قحطى سختى در اصفهان اتفاق افتاد ، و از دگر سو پادشاه عثمانى به ايران اعلان جنگ داد و سلامت پادشاه نيز مختل شد . بارى ، پس از اينكه تجديد تاجگذارى شاه و تغيير نام وى قطعى و مسلم شد تعيين تاريخ اين مراسم مورد شور و تحقيق قرار گرفت ، و مدتى در اين كار صرف وقت شد . سرانجام پس از اين كه اخترگران دربار مدتى نسبتا دراز حركت روشنان فلكى و اقتران و افتراق آنها و گردش ماه و خورشيد را مورد مطالعه قراردادند بنا به صلاح‌انديشى آنان مقرّر شد هنگامى اين مراسم به عمل آيد كه آفتاب داخل برج حمل گردد ، و اين زمان مقارن با ساعت نه صبح روز شنبه بيستم ماه مارس ما اروپاييان بود . چون جريان برگزارى مراسم دومين تاجگذارى شاه تقريبا همانند آيين نخستين تاجگذاريش بود از شرح و تفصيل آن درمىگذرم ، و فقط به تفاوتهاى اين مراسم مىپردازم . مراسم دومين تاجگذارى در تالار بزرگ عمارت چهل ستون كه مجلل‌ترين و باشكوه‌ترين بناهاى سلطنتى شهر اصفهان است ، و من وصف آن را به تفصيل در كتاب راجع به اصفهان آورده‌ام انجام گرفت . وزيران و درباريان و بزرگان در ساعتى كه منجمان براى برگزارى اين مراسم معين كرده بودند با آراستگى تمام حاضر شدند . صاحبمنصبان و بزرگان در طرف راست ، و علماى روحانى و ملايان در جانب چپ جاى گرفتند . وقتى همه آمدند و در جاى خويش نشستند سكوت مطلق در تالار حكمفرما گرديد . دمى بعد شاه از در عقب وارد تالار شد ، بر تخت نشست . همه از جاى برخاستند ، و مراسم تاجگذارى همانند دفعهء پيش به عمل آمد . محمد باقر - خراسانى خطبه را در چهار قسمت خواند ، و در آخرين قسمت خطبه شاه را به نام