ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1356
سفرنامه شاردن ( فارسى )
فرانسوى و روسولى ايتاليايى را دور مىگرداندند . دور گرداندن مشروب كه مراد از آن تحريك اشتهاى ميهمانان بود يك ساعت به طول انجاميد . در اين مدت مدعوين طبق آداب و رسوم كم حرف مىزدند . در دهليز تالار صداى برخى آلات موسيقى در فضا طنينانداز بود . گرچه نوايى كه از آنها برمىخاست مانند صداى وسايل موسيقى ما فرانسويان خوش آهنگ نبود اما به هر حال شور و لطافتى داشت . چون ظهر فرا رسيد . لوازم ميگسارى و متعلقات آن را برچيدند . به جاى سفرهء آن ، سفرهاى عريضتر و زيباتر و گرانبهاتر گستردند ، و برابر هر يك از ميهمانان دو بشقاب سيمين ، يك كارد ، يك قاشق ، يك چنگال ، يك نمكدان ، و يك فلفلدان گذاشتند . اينگونه آرايش سفره به شيوهء اروپاييان به عمل آمد ، زيرا معمولا غذا خوردن ارامنه و ايرانيان و عموم مردم مشرق زمين اين تشريفات را ندارد . اينان تندتر غذا مىخورند ؛ هنگام صرف غذا كم حرف مىزنند ، و غذا خوردنشان چندان به ظرافت توام است كه پس از صرف غذا دستهاشان همچنان تميز مىماند . از بعضى مسلمانان شنيدهام كه مسيحيان بيش از آنان در خوردن و آشاميدن زيادروى مىكنند . اما هرگز از مسيحيان چنين سخن نشنيدهام . مسلمانان وقتى قاشق به كار مىبرند كه غذاشان مايع يا نيمه مايع باشد . در چنين حال قاشقها را در ظرفى كاسه مانند مىگذارند ، و در سر سفره قرار مىدهند . قاشقهاشان معمولا دستهء بلند دارند تا بتوانند از ظرفهايى كه نسبتا دور از آنهاست غذا بردارند . بارى ، در ضيافتى كه سخن از آن در ميان است نخست براى ما سالاد آوردند . سالاد را كه مركب از انگور ، سيب ، و برخى ميوههاى پخته شدهء ديگر در شربت قند و سركه و سير بود در ميان بشقابهاى سيمين جا داده بودند ، و دور آنها را به منظور تحريك اشتها ترخون ، ورقههاى ترب سياه ، موسير ، نارنج و بعضى چيزهاى ديگر چيده بودند . آنگاه جلو هر نفر بشقابى با چند پاره از نانهاى مختلف كه برخى مانند برگ كاغذ نازك ، و بعضى به ضخامت انگشت ، و برخى كلفتتر بودند نهادند . از آن پس دو قاب بزرگ سيمين آوردند كه يكى از آنها پر از تخم مرغ آبپز ، و يكى پر از قطعات كباب بود . اين كبابها را از دل و قلوهء بره ، و گوشت نوعى از ماهيان درست كرده بودند ، و به سركه و عصارهء پياز آغشته بودند . اين قابهاى بزرگ را دور مىگرداندند ، و هر يك از ميهمانان چندان كه مىخواست از آنها برمىگرفت . و اين رسم خاص مسيحيان مشرق زمين است كه در ضيافتها خوردن غذا را با صرف تخم مرغ