ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1618

سفرنامه شاردن ( فارسى )

به پادشاهى همدل و همداستان شدند ، تا موضوع ايجاد فترت از ميان برداشته شود . ميان جملهء حاضران هيچ كس بيش از ناظر كل از انتخاب شدن حمزه ميرزا به مقام سلطنت راضى و شادمان نبود . زيرا اگر اين امر جنبهء تحقق مىيافت كسى از گم شدن و نقصان يافتن اثاثه و وسايل پرقيمت ، و پارچه‌هاى زربفت و گرانبها و نفايس ديگرى كه مسؤول حفاظت آنها بوده تحقيق و مؤاخذه نمىكرد . افزون بر اين چون طىّ مدتى كه مراقبت و نظارت بر امور و مصالح و منافع مادر حمزه ميرزا به عهدهء او بود ، و خدمتهاى بزرگى دربارهء وى انجام داده بود اميدوار بود وسيلهء خواجه‌سرايانى كه با آنان روابط بسيار نيكو داشت موفق شود شاه صغير و مادرش را زير نفوذ خود درآورد ، و از اين راه موقع و مقام ممتاز خود را همانند دوران سلطنت شاه عباس فقيد بر دوام بدارد . به همين اميد در حالى كه در صف سوّم حاضران قرار گرفته بود با حرارت تمام به تأييد خطابهء صدر اعظم پرداخت و افزود گرچه در شرايط موجود نمىتواند دربارهء صفى ميرزا با اطمينان كامل سخن بگويد اما وقوف كامل دارد كه حالش چندان نامساعد است كه به هيچ كس اجازه نمىدهد به فكر او و سلطنتش باشد . زيرا در سالهاى 1075 و 1076 قمرى و 1664 و 1666 ميلادى كه پدرش ديوارهاى اقامتگاه وى را بلندتر و به سخن ديگر محدودهء زندانش را تنگ‌تر ساخت ، مأموران حرمسرا در پنهان داشتن وى مراقبت تمام مىكردند ، و غالبا گمان مىبردند چون پدرش شاه عباس دوم بر اين باور بود كه او اهليّت و صلاحيّت پادشاهى ندارد وى را كور كرده است . مايهء مزيد اعتقاد ناظر به كشته شدن صفى ميرزا اين بود كه ديرزمانى مىگذشت كه كسى از او سخن نمىگفت ، به عبارت ديگر از روزى كه شاه هنگام عزيمت به مازندران از هشت فرسنگى اصفهان همراه معدودى از نگهبانان بىآنكه كسى را از قصد خود آگاه كند به پايتخت بازگشت و يكسر به حرمسرا رفت گفته شد كه شاه به عزم كشتن شاهزاده صفى ميرزا از ميان راه بازگشته است و خواجه‌اى كه پس از مدتى كوتاه با در دست داشتن دستور محرمانه فرستاده شده بود و مىدانست آن دستور دربارهء شاهزاده است ، دليل غير قابل انكارى بر اين دعوى است . بنابر اين ، تصميم واگذارى سلطنت به حمزه ميرزا نياز به اقامهء دلايل ديگر ندارد ، و نبايد بيش از اين در اين مورد ترديد و درنگ كرد زيرا خداوند اين شاهزاده را براى همين كار در پناه مرحمت خود براى ما نگاهداشته است .