آن دسته ارامنه را ازمدى ، ايبرى ، و ارمنستان سفلى ، و هزار و پانصد خانوادهء گبر را از كرمان و يزد كه مركز جمعيت آنهاست به اصفهان كوچانده بود . ولى عدهء زيادى از اين خانواده‌ها پس از درگذشت شاه اندك اندك بازگشتند . اكنون فقط سيصد خانوار در اصفهان باقى مانده‌اند كه بعضى از آنها به كار كشاورزى اشتغال دارند ، و برخى نمد مىمالند ، و از نمد براى خود كلاه درست مىكنند . عده‌اى نيز از طريق نمدمالى پوشاكهاى مخصوصى مىسازند . اين نكته در خور يادآورى است كه يكى از شيوه‌هايى كه شاه عباس بزرگ براى عمران جلفا به كار برد كاستن بسيار از بار سنگين ماليات بود چنان‌كه در دوران پادشاهى وى همهء مبلغ مالياتى كه كليهء ساكنان جلفا مىدادند در سال از نه هزار فرانك درنمىگذشت . در زمان پادشاهى جانشينش اين مبلغ به سيزده هزار فرانك افزايش يافت . اندك اندك به دو هزار پيستول رسيد ، زيرا ماليات جلفا براى كفش ملكه مادر شاه اختصاص يافته بود ، و در مشرق زمين هر مالياتى در جهت خاصى مصرف مىشود . وقتى من به اصفهان وارد شدم ماليات اين شهرك به حدود پنج هزار پيستول رسيده بود كه قسمتى از اين مبلغ به عنوان ماليات و نيمى ديگر به نام تحف و هدايا براى وزيران و مقامات ارشد جلفا كه يك داروغه يا حكمران مسلمان ، يك وزير يا تحصيلدار مسلمان و يك كلانتر بودند گرفته مىشد . كلانتر از ميان ارامنه انتخاب مىشد ، و بىموافقت او حكمران و وزير هيچ كدام مجاز به انجام دادن كارى نبودند . ولى پس از مرگ شاه عباس دوم كه اكنون چهل سال از آن مىگذرد همه چيز دگرگون شده است ، و اين مسيحيان برگشته بخت ناچارند هر سال پنجاه هزار اكو ماليات در يك دفعه ، و بدون مهلت بپردازند . ارامنه جلفا ماليات را با نهايت عدالت و انسانيّت سرشكن و جمع مىكنند و مىدهند . از تنك مايگان فقط چهار فرانك يا صد سو ، و از توانگران هشتاد تا صد اكو مىگيرند . به سخن ديگر ماليات را به نسبت درآمد بازرگانى و استطاعت مادى افراد معين مىكنند . در جلفا هيچ مسلمان سكونت ندارد ، زيرا هم به آنان اجازه نمىدهند ، و هم اين‌كه طبق شريعت اسلام عبادت پروردگار در ميان مسيحيان نجس مقبول نيست ، و يك فرد خشكه مقدس متعصب هرگز پا به آن‌جا نمىگذارد . به هر روى پس از سلطنت پادشاهان پيشين سطح درآمد مردمان كاهش بسيار يافته و از جمعيت جلفا نيز به مقدار زياد كاسته شده است . كودكان اين گروه مردمان