غلامان و ديگر كاخ تاكستان نام دارد ، و چند كاروانسرا ، چند گرمابه ، يك بازار ، و يك مسجد نيز هست . مىگويند همهء اين بناها را اسفنديار بيگ سردار رشيد و مقرّب شاه عباس كبير در مدّت هشت روز ساخته است . توضيح اين‌كه شاه عباس متوجه شد اين سردار دلير و محبوب بر خلاف بزرگان ديگر براى آبادانى و زينت بخشيدن به پايتخت هيچ عمارتى برپا نداشته است و روزى در اين باره به وى اشارتى كوتاه كرد . اسفندياربيگ رضاجويى خاطر شاه را همان روز چندان كه توانست معمار و باغبان و كارگر با مزد دو برابر به مزدورى گرفت و در مدّت هشت روز اين عمارت رفيع را بر پا داشت ، و شاه را هشت روز پس از آنكه بدان نكته اشاره فرموده بود به ديدن آن بناهاى باشكوه دعوت كرد ، و شاه آنچه را به عيان مىديد به دشوارى باور مىكرد . در يكى از اين باغها درخت صنوبر بسيار كهنسالى را كه مىگويند چند قرن عمر دارد نشان مىدهند ، و آن را خال عراق مىنامند ، چنان كه بگويند نشان يا علامت پارت . « 1 » فراتر از اين جا دشتهايى است كه حسن آباد و غلامان شاه نام دارند ، و اين بود شرح بناها و عمارات بزرگى كه در جانب چپ گورستان بابا ركن الدين واقع است ، و در سمت راست قبرستان ، يك عمارت تفريحى بسيار زيباست كه گوشه‌ران نام دارد . خوب نگهدارى شده ، و آن را يكى از وزيران اول ساخته است . از آن‌جا راه به صومعهء ملّا محمد مهدى لارى ملقب به ذاكر مىرسد . اين ملّا يا دانشور كه در زمان سلطنت شاه صفى اول مىزيسته متهم به ساحرى و جادوگرى شد و چون نتوانست خود را از اين اتّهام تبرئه كند به فرمان شاه كشته شد ، و صومعه‌اش را به ملّاى ديگرى كه گوشه‌نشين و وارسته و دور از تعلّقات دنيوى بود سپردند . بعضى از سخنان نغز و پرمغز و دلنشينى كه در آن صومعه كتيبه شده چنين است : افراد قشرى و خشكه مقدس روزگار را به روزه‌دارى مىگذرانند ، و پارسايان و پرهيزگاران در زيستن روزه مىدارند . « 2 » « مؤمنان راستين پس از بجا آوردن واجبات به مستحبات مىپردازند . »

--> ( 1 ) شاردن در بسيار جاى سياحتنامه‌اش عراق عجم را پارت ناميده است . ( 2 ) قريب بدين مفهوم در گلستان شيخ اجل سعدى است كه در باب سوم ، در فضيلت قناعت در حكايت در سيرت اردشير بابكان آمده است كه از حكيم عرب پرسيد روزى چه مايه طعام بايد خوردن ؟ گفت : خوردن براى زيستن و ذكر كردن است * تو معتقد كه زيستن از بهر خوردن است