جهان در وجود آيد . نخستين بارى كه از اين بازار مىگذشتم به شنيدن اين صداهاى بيم‌انگيز چنان گيج و ناراحت گشتم كه جز روزهاى عيد هرگز رنج گذشتن از آن‌جا را بر خود هموار نمىكردم ؛ و اگر ناچار مىشدم براى رفتن به جايى از آن بازار عبور كنم راه خود را به قدر ربع فرسنگ دور مىكردم و از آن سوتر مىرفتم . با وجود اين در ميان بازار صدا چندان درشتناك و آزار دهنده نيست زيرا بازار هم دراز و هم سقفش بلند است . در آخرين قسمت بازار كارگاه رنگرزان است ، و در انتهايش يكى از قشنگ‌ترين كاروانسراهاى اصفهان واقع است كه آن را كاروانسراى خراسانيان مىنامند . زيرا غالب كاروانيان و مسافران خراسانى در آن فرود مىآيند . در شهرهاى بزرگ ايران هر يك از بازارها به صنف معينى اختصاص دارد و در هر كدام از كاروانسراها نيز بازرگانان و مسافران ولايت معينى بار مىاندازند . وقتى كسى مايل به ديدار يكى از مردم ولايت دورى باشد همين بس به كاروانسرايى كه به نام آن ولايت يا آن شهر معروف است برود تا شخص مورد نظر خود را بيابد ؛ و اگر وى در آن‌جا نباشد همولايتيهايش نشانى او را مىدهند . با وجود اين هر يك از كاروانيان و مسافران مىتواند در هر كاروانسرا كه مناسب‌تر بداند فرود آيد ، و ناچار نيست در كاروانسراى معينى بار بيندازد . براى تهيه كردن انواع لوازم زندگى مىتوان به محلها و دكانهايى كه اختصاصا آنها را مىفروشند مراجعه كرد . همچنين كاروانسراهايى وجود دارد كه در آنها هر طايفه و افراد هر ملتى مىتواند در آنها بار بگشايد و اقامت اختيار كند . كاخ مقصود بيگ نزديك كاروانسراى خراسانيان واقع است . زمانى كه من در ايران سفر مىكردم مقصود بيگ خوانسالار شاه بود . از صد سال پيش اين سمت در اين خانواده موروثى است . در فاصلهء دويست قدمى اين مكان نسبت به دروازهء شاهى ميدان بزرگ و مربع شكلى است كه جلوخان خانه باشكوه و كاخ مانند صدر موقوفات ، رئيس و ناظر كلّ موقوفات غير سلطنتى در آن است . چنان‌كه پيش از اين ياد كرده‌ام دو صدر يا دو مجتهد اعظم در ايران وجود دارند . دربارهء شخصيت و وظايف صدر عامه قبلا بحث كرده‌ام ؛ و صدر خاصه كسى است كه مسؤوليت موقوفات سلطنتى به عهدهء اوست ، و هر چند مقدار آن به قدر موقوفات عامه نيست ، اهميت و اعتبارش كمتر نمىباشد . كاخ مقصود بيگ وسيع‌ترين كاخهاى شهر اصفهان است و اطراف آن را باغهاى بزرگى فراگرفته است . تالارهايش هشتاد پا درازا دارد ، و داراى انبارها و آبدارخانه‌هاى