ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
1448
سفرنامه شاردن ( فارسى )
پردهاى آستردار كه در سرتاسر ديوارهاى كتابخانه از سقف آويخته شده تمام رفهاى پر از كتاب را نهان مىدارد ، چنانكه كسانى كه وارد كتابخانه مىشوند جز پردهها و دو رديف صندوقهايى كه پر از كتاب است و كنار ديوار چيده شده و هر كدام چهار پا ارتفاع دارد ، چيزى نمىبينند . كتابهاى اين كتابخانهء سلطنتى فارسى ، عربى ، تركى و كوفى مىباشد . از كتابدار خواهش كردم آن دسته از كتابهايى را كه به زبانهاى ملل مغرب زمين است به من نشان بدهد . جواب داد در كتابخانه دو صندوق محتوى اين نوع كتابها وجود دارد كه در هر يك پنجاه يا شصت مجلّد نگهدارى مىشود ، و چند مجلّد از بزرگترين آنها را به من نشان داد . بعض آنها كتب دينى كاتوليكها و برخى ديگر كتابهاى تاريخى و رياضى بود . كتابهاى دينى ما را از غارت جزيرهء هرموز ، كتابهاى دستهء دوم را از تاراجگرى خانهء سفير هلشتين Hopstein كه هفتاد هشتاد سال پيش اتفاق افتاده به چنگ آوردهاند . وى را اولئآريوس Olearius منشى سفير دانسته كه كتابخانهاى نسبتا خوب داشته است . در كنار اين كتابخانه و كارگاه صحافى مخزن بزرگ جامه يا خلعت خانه است . در اين مخزن خلعتهايى كه شاه به هر كس مورد توجهش قرار گيرد مىبخشد ، نگهدارى مىشود . خلعت خانه داراى اتاقهاى بزرگ متعددى است . در برخى از آنها خلعت آماده مىكنند ، و در برخى ديگر لباسها را از نظر نوع و قيمت جدا ، و هر دسته را در اتاقى نگهدارى مىكنند . شاه هر سال قريب هشت هزار خلعت كه هزينهء آنها از يك ميليون اكو درمىگذرد به افراد مورد نظر خود مىبخشد . خيلى نزديك خلعت خانه مخزن صندوقهايى است كه آن را صندوق خانهء كوچك مىنامند ، و در آنجا فقط براى شخص شاه لباس آماده مىكنند . از آن پس قهوه خانه ، قليانخانه ، و جايى است كه در آن وسايل روشنايى تأمين مىشود و آن را پيه خانه مىگويند . زيرا بيشتر مردم براى روشن داشتن منازل خود در شبها ، از پيه تصفيه شده كه همانند موم سفيد و سخت است استفاده مىكنند . پس از آن شرابخانه است . چون همهء اين مخزنها مانند هم ساخته شده و يكى مىتواند بيانگر اساس ساختمان تمام اين مخازن باشد من به شرح شرابخانه بسنده مىكنم . شرابخانه تالارى است به ارتفاع شش هفت تواز « 1 » كه كفش به اندازهء دو پا از سطح زمين بالاتر است . اين تالار در ميان باغى بنا شده ، مدخلش تنگ است ، و به فاصلهء دو قدم
--> ( 1 ) - تواز واحد طول قديم فرانسويان بوده و 949 / 1 متر درازا داشته است .