مسجد ديگرى كه در ميدان واقع است مسجدى است كه آن را مسجد مجتهد اعظم ، يا مسجد فتح الله مىنامند . اين مسجد بزرگ نيست ، معهذا جلوخانش كه هلالى شكل است پانزده پا طول دارد ، و گشادگى دهانه‌اش بيست پاست ، و ايوانهايى دارد كه دوتاى آن پيوسته به بازارى است كه گرداگرد ميدان امتداد دارد . قسمت پايين بنا هم از درون و هم از بيرون هفت تا هشت پا با صفحات سنگ يشم پوشيده شده ، و قسمتهاى بالا همانند مسجد بزرگ از كاشيهاى مينايى رنگ تزيين يافته است . اين قسمتها شامل ايوانها و رواقهايى است كه با هزاران مقرنس كاريهاى بديع و جالب جلوه‌گرى مىكند . براى داخل شدن به مسجد نخست بايد از دوازده پلهء جلو عمارت بالا رفت . از آن‌جا دالان سرپوشيده‌اى به زير گنبد بزرگ مسجد مىپيوندد . در اطراف مسجد براى تطهير و وضو گرفتن و مصارف ديگر چند حوض ، چند تغار بزرگ پر از آب وجود دارد ، و نيز جوى آبى در آن نزديكى جارى است . منبر مسجد چنان است كه كه مىتوان آن را از جايى به جاى ديگر برد . محراب مسجد با سنگ يشم و كاشيهاى معرّق زيبا و خوش‌رنگ تزيين يافته ، و به سبك معمارى ايوانى ساخته شده است . اين مسجد نسبتا تاريك است ، و مردم كم بدان‌جا رفت و آمد مىكنند . متصل به مسجد كاخى است كه در زمان پادشاهى شاه عباس اول و شاه عباس ثانى اقامتگاه مجتهد اعظم بوده است . من برادر اين مجتهد را كه جانشين برادرش شده بود و پس از مدتى صدر اعظم شاه عباس ثانى شد ، ديده‌ام . عمارت ساعت كه به شكل كلاه فرنگى ساخته شده در زمان حاضر مورد توجه نيست . اين بنا مقارن با جلوس شاه عباس ثانى به تخت سلطنت ، به خاطر خوش آمد و سرگرمى وى ساخته شده ، و به مثابه بازيچه كودكان و كسانى است كه به عمر خود چيزهاى تماشايى و جالب نديده‌اند . و اين شگفت نيست ، زيرا پادشاهان ايران تا روزى كه به سلطنت مىرسند همانند كودكان مقيم حرمسرايند . در عمارت ساعت ساعتى تعبيه شده كه عروسكها سر و دست و بازوهاى خود را همراه با كار كردن ساعت به صورتى متناسب و تماشايى حركت مىدهند ، و هماهنگ با حركتشان نواى موسيقى نيز به گوش مىرسد . همچنين در آن عمارت مجسمهء چوبى برخى پرندگان و حيوانات است كه همراه با حركت پاندول ساعت به جنبش درمىآيند و در سر ساعت صدا مىكنند . ايرانيان به مجموع اين دستگاه چنان