ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1422

سفرنامه شاردن ( فارسى )

ساليانه مىباشد به كارگرانى مىدهند كه مصنوعى بديع و مورد پسند شاه ساخته باشند يا يكى از مصنوعات قابل توجه خود را به محضر شاه پيشكش كرده باشند . غذاى كارگران يا جيرهء آنان در يك قاب ، يا نيم قاب يا يك چهارم قاب به آنان داده مىشود . هر قاب يا سينى غذاى شش يا هفت نفرشان را كفايت مىكند ؛ و بهاى غذاى سالانه هر نفر اگر مواد غذايى از قيمت عادى گران‌تر باشد از هشتصد تا نهصد ليور درمىگذرد . كارگران آزادند به جاى غذا يا جيرهء جنسى بهاى آن را بگيرند . هر كارگر در به دو استخدام سند يا فرمانى كه مفاد آن در همه دفاتر محاسباتى ثبت شده و به توشيح شاه موشح گشته ، و به مهر وزيران خاصه مهر صدر اعظم و ناظر رسيده دريافت مىكند . حقوق كارگرى كه تازه به خدمت پذيرفته شده تا روزى كه سال كارگران تجديد مىشود انفرادى پرداخته مىشود ، و از آن پس مزد سالانه‌اش همراه حقوق ديگر كارگران تأديه مىگردد . آنچه در خور ستايش و آفرين است اين است كه كارگران اين كارخانجات تا پايان عمر هرگز اخراج نمىشوند ، و اگر اتفاقا كارگرى به سبب بيماريهاى دير درمان يا سانحه‌اى قادر به ادامهء كار نباشد نه تنها همه حقوقش را مىپردازند ، بلكه اگر ناظر بر حالش آگاه شود رايگان پزشك دربار را به معالجت و مداواى وى مىگمارد . به كارگران كارخانجات شاه آن قدر كم كار مىدهند كه چندان نيرو در تنشان به جا مىماند كه مىتوانند چهار برابر آنچه در كارخانه فعاليت مىكنند در خانه به كار بپردازند . هر كس ايشان را به كار بخواند دعوتش را مىپذيرند ، و من برخى از زرگرهاى پادشاه را ديده‌ام كه سه يا چهار سال بيكار بوده‌اند . هنگامى كه شاه و درباريانش به سفر مىروند كارگران كارخانجات شاه ناچارند وى را همراهى كنند . در چنين موارد چند نفر شتر در اختيار هر صنف مىگذارند . همچنين به كارگرانى كه اسب درخواست كنند اسب مىدهند و جيرهء اسبها را به نقد يا با تحويل جو و كاه مىپردازند . كارگرانى كه ماندن در خانه را بر همراهى دربار ترجيح مىنهند به محض درخواست مرخصى با تقاضاى ايشان موافقت مىشود . و كارگرانى كه به مناسبتى ناچار به همراهى مىشوند پس از سپرى شدن شش ماه و حداكثر يك سال به ايشان مرخصى مىدهند تا به خانهء خويش بازگردند . گاهى به جهتى تازه جوانان دوازده تا پانزده ساله را نيز به كار مىپذيرند ، و اگر پدرى درگذشت در صورتى كه پسرش هنر و كارآيى وى را داشته باشد و بتواند