ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
543
سفرنامه شاردن ( فارسى )
بودند به فرانسه واگذار كرد . هنگام اجراى مراسم مبادلهء قرارداد به نشان دوستى و اعتماد متقابل چند تير توپ شليك شد ، و چند روز بعد فرانسويان به ساختن دو قلعه يكى در مدخل لنگرگاه ، و ديگرى در محلى مسلط به ساحل آغاز كردند . هنگامى كه مذاكرات جريان داشت بيمارى سختى ناشى از تبى حاد ميان سربازان و جاشوان فرانسوى شيوع يافت . اروپاييان به هر بيمارى كه در سيلان گرفتار شوند مرض دارچين مىگويند ، زيرا بوى تند و نامطبوعى كه از دارچين برمىخيزد اثر بدى در وجودشان مىكند . چنان كه عدهء بسيارى از ايشان مىميرند و برخى نيز شفا مىيابند . بارى ، افزون بر نگرانيها و دلواپسيهاى ناشى از شيوع اين بيمارى ، بر اثر عدم توجه و پيشبينى نايب السلطنه ، در ماه آوريل قحط و غلاى سختى ميان فرانسويان مستقر در جزيره پديد آمد ، چنان كه مسيو دولاهه كه از اين پيشآمد بد ، سخت نگران و وحشتزده شده بود براى جلوگيرى از آثار شوم آن دستور داد كه هيچكس از ساكنان محل ، خواربار ذخيره و احتكار نكند . در ترنك مال گوشت گاوميش بيش از گوشتهاى ديگر است ، اما مردم جز به هنگام ناچارى از آن استفاده نمىكنند ، زيرا معتقدند كسانى كه از گوشت گاوميش زياد استفاده مىكنند دملهايى در بدنشان پديد مىآيد كه شبيه عوارض حاصل از بيماريهاى آميزشى است و در همان جاهايى كه عوارض آن بيماريها ظاهر مىشود نمايان مىگردد ، و هم چندان پرخطر مىباشد ، و شگفت اين كه اين بيماران تنها با پرهيز از خوردن گوشت گاوميش مىتوانند جان خود را از مرگ نجات بدهند . مسؤولان مربوط سه كشتى براى حمل خواربار به ساحل كروماندل ) Coromandel ( فرستادند . مأموران اين كشتيها مقدار زيادى خواربار تهيه و به كشتى منتقل كردند ، و رو به راه نهادند ؛ اما بسيار دور نشدند كه كشتيهاى هلندى سدّ راهشان شدند و آنها را متوقف كردند . در نتيجه قواى فرانسه بر اثر تمام شدن خواربار در تنگنا افتاد ، و قحطى چنان قوّت گرفت كه بيشتر آنان ناچار شدند پيش از آن كه ساختمان دو قلعه به پايان رسد آنجا را ترك گويند تا از گرسنگى نميرند . از مجموع سربازان فرانسوى سيصد و پنجاه نفر براى ادامهء ساختمان قلعهها به جا ماندند و كشتى بزرگ سن ژان ) Saint Gean ( نيز باقى ماند . عذر و بهانهء هلنديها براى موجه ساختن توقيف سه كشتى فرانسه اين بود كه