ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
544
سفرنامه شاردن ( فارسى )
براى دشمنان آنان خواربار حمل مىكردند . چه هلنديها كاندى فرمانرواى سيلان و مردمان ترنكمال را دشمن خود به شمار مىآورند . اما ديرى نگذشت كه آنان حاضر به آزاد كردن كشتيها شدند ، حتى در اين مورد اصرار ورزيدند و گفتند اگر دولاهه مايل باشد مىتواند به جاى آنها كشتيهاى هلندى بگيرد . در آن هنگام هنوز خبر جنگ فرانسه با هلند در هند انتشار نيافته بود . اما همين كه هلنديان آن سامان از اين خبر آگاه شدند نه تنها آن سه كشتى را از غنايم جنگى به حساب آوردند بلكه ترنكمال و دو قلعهء نو ساختهء آن را متصرف شدند ، و كشتى سن ژان را نيز ضبط كردند . نايب السلطنه روز بيست و دوم در ساحل كروماندل به سن تم ) Saint Thom ( رسيد . سن تم قصر كوچك پادشاه گلكند ) Golconda ( بود كه پرتغاليها از صد سال پيش آنجا را به تصرف خود درآورده بودند و بيش از حدّ تصور در استحكام و صيانت آن كوشيده بودند . ديوارهاى بلند و ضخيم قلعه از سنگهاى تراشيدهء عظيم برآورده شده بود بارو و برجهاى استوار داشت ، اما فاقد استحكامات ديگر بود . نايب السلطنه چند تن را نزد حاكم قلعه فرستاد و تقاضا كرد در برابر دريافت پول خواربار به او بدهند . حاكم به بهانهء اين كه افراد زير فرمان نايب السلطنه زياد است ، و ذخيرهء خواربار قلعه چندان نيست كه نيازمنديهاى آنان را كفايت كند ، تقاضاى وى را نپذيرفت . اما معلوم نبود بهانهاش مقرون به حقيقت بود يا اين كه برحسب تعليم و راهنمايى هلنديان كه پيوسته مزاحم فرانسويان و در تعقيب ايشان بودند ، بدين جواب مبادرت ورزيده بود . به هر حال نايب السلطنه كه از لحاظ كمبود خواربار سخت در تنگنا افتاده بود ، فرمان داد قلعه را به توپ ببندند . اين حمله چندان شديد و كوبنده بود كه پس از چهار ساعت مدافعان قلعه به نشان تسليم بيرق سفيد برافراشتند . دولاهه چند تن را با يك قايق به ساحل فرستاد تا از فرماندار قلعه بپرسند آيا حاضر به تسليم كردن شهر مىباشد يا نه . حاكم جواب داد كه هرگز منتظر چنين پيشامدى نبوده و دربارهء آن نينديشيده ، اما حاضر است در برابر گرفتن بها چندان كه بخواهند خواربار بدهد . دولاهه دگربار پيغام فرستاد كه چون در برابر درخواست عادلانه خود جواب ناموافق شنيده ناچار به تيراندازى با توپ شده ، و حاكم اگر مايل به صلح است بايد غرامت تيراندازى را بدهد . فرماندار پرسيد چند تير توپ شليك شده و غرامت آن چقدر است ؟ نايب السلطنه جواب داد جمعا پنج هزار و سيصد گلوله رها شده و بهاى