ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

79

سفرنامه شاردن ( فارسى )

معرض خطر بود . سلطان‌زاده محمد پاشا كه مردى زيرك و هوشمند بود همهء گناهان را به گردن جمهورى ونيز انداخت و به امپراتور معروض داشت اگر ونيزيان به جاى اين‌كه به تعمير و ترميم كشتى بكوشند آن را توقيف مىكردند به تحقيق اين آسيب و خسارت سنگين روى نمىنمود ؛ و بدين تدبير خشم و غضب امپراتور را نسبت به همه مسيحيان جز ونيزيان فرو نشاند ، و در نتيجه وى را به جنگ كاندى برانگيخت . دربار مقدمات اين جنگ را در نهايت استتار فراهم آورد ، و براى اين‌كه نيّت واقعى امپراتور آشكارا نشود ظاهرا توجه خود را به مالت معطوف داشت ، و سرانجام در اواخر مارس 1645 علنا به اين جزيرهء كوچك اعلان جنگ داد . سفير جمهورى ونيز كه پيش از صدور رسمى اعلان جنگ نگران اوضاع بود براى پى بردن به هدف واقعى باب عالى خرج بسيار كرد ، و هدايا و تحفه‌هاى گرانبها به افراد مؤثر بخشيد ، و بيم از اين داشت كه دولت عثمانى قصد جنگ با ونيز كرده باشد . در اين ميان سفير فرانسه كه هدف باب عالى را از مجهز كردن لشكريان خود دريافته بود فرستادهء جمهورى ونيز را آگاه و مطمئن كرد كه هدف امپراتورى عثمانى جنگ با جزيره‌نشينان كاندى است . سرانجام جنگجويان عثمانى در هشتاد كشتى جنگى ، و همين مقدار كشتى نفربر نشسته و از قسطنطنيه حركت كردند . فرماندهشان يوسف كاپتان پاشا بود . اين سپاهيان مجهز پس از پياده شدن در جزيره در مدّت ده روز كانه ( cane e ) را متصرف شدند « 33 » . آنان كه به خصايص روحى و اخلاقى اين سردار رشيد و توفنده آشنايى و وقوف تمام داشتند مىگفتند اگر اين فرمانده بىباك از بند بدخواهانش جان به در مىبرد و زنده مىماند بىگمان در مدتى نه بسيار دراز سراسر كاندى را تسخير مىكرد « 34 » . امپراتور كه شنيده بود اين سردار با شهامت دارايى و دفاين بسيار دارد در انديشه هلاك و تصرّف ثروت وى افتاد و پس از آن‌كه براى انجام دادن بعضى كارها

--> ( 33 ) - محاصرهء كانه ( cane e ) پنجاه و چهار روز مدت گرفت و شهر روز 18 اوت 1645 ميلادى - 1023 خورشيدى گشوده شد . ( 34 ) - جنگ كرت مدت بيست و پنج سال از 1644 تا 1669 ميلادى - 1022 تا 1048 شمسى دوام يافت . آخرين حمله به كاندى روز 25 مه 1667 شروع شد و 27 سپتامبر 1669 منجر به تسليم شد .