ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
73
سفرنامه شاردن ( فارسى )
نظامى بسپارد و به آنان توصيه كند براى او اجازه خروج صادر كنند . اين آهستگى و نرمش و مدارا را از اين جهت نسبت به لهستان به كار مىبرد كه دربارهء ايران و درياى سرخ نقشههايى طرح كرده بود ، و براى اجراى آنها منتظر فرصت مناسب بود . مهمترين و اساسىترين سبب بروز اختلاف ميان دو دولت لهستان و عثمانى حمايت بىدريغ و وسيع در باب عالى از قزاقها بود . دولت لهستان مصرّا از دولت عثمانى تقاضا داشت همچنان كه آن دولت از مدتها پيش از قزاقها حمايت ، و به آنها ياريها كرده از جانبدارى و كمك رساندن به آنها دست بكشد ؛ ونيز همچنان كه در مواردى معين براى پاشايان عثمانى فرامين و بيرق و نشان افتخار آفرين مىفرستاده از اين گونه فرمان و درفش و نشان براى دوروسنسكو ( dorosonsko ) ژنرال معروف لهستان بفرستد تا قزاقان از تغيير روش دربار عثمانى و انصراف از حمايت آنان بترسند ، و دست از ادامهء جنگ بكشند و تسليم شوند ؛ و بدين تدبير پادشاه لهستان بىهيچ ستيز و آويز و خونريزى آسان بر اوكراين سرزمين شخصى و موروثى خويش مسلط شود . در زمان پادشاهى كازيمير « 29 » ( cazimire ) سلطان لهستان يكى از اكابر آن كشور به نام راتزيوسكى ( ratzieuski ) براى امضا و مبادلهء قرارداد كوتين « 30 » به قسطنطنيه آمده بود . باب عالى به وى جواب داد : قرارداد را به اين شرط مىپذيرد و امضا و مبادله مىكند كه در آن مطلقا به موضوع قزاقها اشاره نشود . اتفاق را هنگامى كه مذاكره دربارهء مواد اين قرارداد همچنان ادامه داشت آقاى راتزيوسكى در ادرنه درگذشت . پادشاه جديد لهستان كه پس از كازيمير به تخت سلطنت برآمده بود آقاى ويتزوسكى ( witzosky ) منشى و همكار سفير متوفى را به ادامه دادن مذاكرات جهت امضا و مبادلهء قرارداد مأمور كرد . نمايندهء جديد دربار لهستان به دربار امپراتور عثمانى اظهار داشت چون سرزمين اوكراين از جمله املاك خاص سلطان لهستان است و وى سخت مشتاق است كه هر چه زودتر به ملك موروثى درآيد ، شايسته است سريعا مسألهء قزاقها حل شود ، و ميان دو دولت روابط بسيار دوستانه برقرار گردد . باب عالى جواب
--> ( 29 ) - ژان كازىمير وازا ( jean casimir wasa ) از سال 1648 تا سال 1668 بر لهستان سلطنت كرد . ( 30 ) - قلعه كوتين ( chotin ) در ساحل جنوبى رود دنيستر ( dniestre ) در سال 1622 به تصرف عثمانى درآمد .