ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )
72
سفرنامه شاردن ( فارسى )
فرانسه بىاعتنا به موازين بينالمللى به گروهى از اسيران فرارى ملل مختلف پناه داد ، و همين سفير بارها و بارها عظمت و قدرت نيروى دريايى و قواى زمينى كشور خود را به رخ ما كشيد ، و با صدراعظم ما به گستاخى و بىپروايى سخن مىگفت . باور محافل و مجالس و بزرگان عثمانى چنين بود ، و ملل ديگر نيز بر اين اعتقاد بودند كه مسؤول شكست مذاكرات دولت فرانسه و باب عالى فرانسه بوده است ؛ و با اينكه در جنگهايى كه ميان عثمانى و دشمنانش روى داده پيوسته به مخالفان ايشان موافقت و يارى كرده ، حتى آنان را به گستردن و كشاندن دامنهء جنگ به سرزمينهاى تحت الحمايه باب عالى برانگيخته عثمانيها بىاعتنا به زشتكاريها و دشمنيهاى فرانسه با سفير وى به رأفت و مدارا رفتار كردند . با وجود اين از كوششهاى گسترده و درازدامنى كه فرانسه براى افزايش تداركات جنگى خويش به عمل مىآورد و استنباط مىشد كه حوادث عظيمى در شرف تكوين است ، نه تنها مشرق زمين بل كه همسايگان اروپايى فرانسه نيز نگران بودند . مقارن اين احوال روابط فرانسه و باب عالى سخت به تيرگى گراييده بود ، چه عثمانيها بر اين باور بودند كه هدف جنگى فرانسه در مشرق زمين ، سرزمين آنهاست . اكنون كه به برخى از حالات مسيو نوانتل و گزارش كارهاى او در باب عالى اشاره كردم مناسب مىدانم اندكى از احوال و فعاليتهاى آقاى ويتزوسكى « 27 » ( witzoski ) سفير لهستان و شواليه كيرينى « 28 » ( quirini ) سفير دولت ونيز در دربار عثمانى بگويم . وقتى من به ادرنه درآمدم سفير لهستان مقدمات مراجعتش را به وطنش آماده كرده بود ، اما هنگامى كه من در آن شهر اقامت داشتم در آن جا مىزيست . چند روز پيش از آنكه سفير لهستان به عزم وطنش از ادرنه خارج شود به دستور صدراعظم هفتصد اكو به وى دادند تا وامهايش را بپردازد و باقى را خرج راه كند . همچنين ده ارابه و يك درشكه در اختيارش نهادند . پاشاى سيليسترى ( silistrie ) نيز مأمور شد وى را از جبهه سپاهيان عثمانى بگذراند و به دست مأموران
--> ( 27 ) - فرانزويزوسكى ( franz vysocky ) پس از مرگ ( radzi uowsky ) سفير لهستان در دربار عثمانى كه در اوت سال 1667 اتفاق افتاد جانشين او شد . اين سفير به كژخلقى و بدرفتارى معروف بود . دورهء سفارتش از اوت سال 1667 آغاز شد . ( 28 ) - ژيا كوموكيرينى ( giacomo quirini ) از سال 1671 تا 1676 سفير ونيز در دربار عثمانى بود .