ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

63

سفرنامه شاردن ( فارسى )

در برنداشت اما در نظر صدراعظم قابل قبول نيامد . وى قاطعانه با پذيرش مواد اصلى طرح كاملا مخالفت كرد ، و همه را مردود شمرد ؛ و دربارهء مواد و نكات كم‌اهميت طرح اظهار داشت : پس از اين‌كه اصلاحات لازم در آنها به عمل آمد ، دربارهء آن مواد تبادل نظر خواهد شد ؛ و بدين صورت نسبت به پذيرفتن اين مواد نيز قول قطعى نداد . صدراعظم اين شيوهء رندانه را به كار برد تا به كنه مقاصد سفير راه يابد و كشف كند كه دربار فرانسه براى رسيدن به مقصود چه دستورهايى به وى داده است ؛ و چندان در اين كار تدبير كرد كه به نتيجه رسيد . به سخن ديگر نخست‌وزير از جوابهايى كه سفير مىگفت به آنچه در ذهن و ضمير او مىگذشت وقوف كامل يافت ، و نوانتل در دامى كه خود گسترده بود گرفتار آمد . در اواخر ماه آوريل دو شخصيت مذهبى ارض اقدس كه من اندكى به احوال آن دو اشاره كرده‌ام از شايعه‌اى كه ميان همراهان سفير و اعضاى سفارت منتشر شده بود دريافتند كه نخست‌وزير شروع مذاكره دربارهء راه‌يابى بازرگانان فرانسوى را در درياى سرخ مشروط به اين شرط كرده كه سفير فرانسه مطلقا دربارهء برگرداندن اماكن مقدسه اورشليم كه يونانيان به زور غصب كرده بودند ، سخن به ميان نياورد ، و مذاكره در اين موضوع به بعد موكول شود . چون بحث دربارهء وقايع و تحولات بيت المقدس بىفايده نيست از تفصيل بيشتر موضوع حقوق كاپيتولاسيون كه شايد موجب تصديع خاطر خوانندگان شده است خوددارى ، و مختصرا به حوادث گذشته بيت المقدس اشاره مىكنم . مسيحيان اورشليم را در سال هزار و نود و نه متصرف شدند و هفتاد و هشت سال بعد يعنى 1177 اين شهر از تصرف ايشان بيرون شد . ملك صلاح الدين يوسف پادشاه سوريه ، پس از فتح شهر كليه مسيحيان مقيم آن‌جا ، بتخصيص نجيب‌زادگان مجاهد را از آن شهر بيرون كرد و فقط به مسيحيان مشرق زمين و ارامنه و گرجيان اجازهء اقامت در بيت المقدس داد . اندك زمانى بعد ، در قرن سيزدهم ، يكى از پادشاهان ناپل كه منسوب به دودمان آنژو ( anjou ) بود ، اماكن مقدس فلسطين را به نقد از پادشاه سوريه خريد . چون پادشاه شام از عكس‌العمل سلاطين اسلامى سخت هراسان بود ، و مىترسيد بر او بتازند ، اين معامله محرمانه و در خفا انجام گرفت . پادشاه ناپل گروهى از مسيحيان فرقهء فرانسيسكن ( franciscain ) را براى تصرّف اماكن مقدس و نگهبانى آنها به فلسطين فرستاد . پس از مدتى سلطان مصر و امپراتور