و بيش از ده هزار مرد را كه هنگام ضرورت مىتوانستند حداقل سه روز شهر را در حالت دفاع نگاه دارند و همهء اطراف آن را سنگربندى كنند به كلى عاطل و باطل گذاشتند . اقدام حاكم براى دفاع از شهر منحصر بود به مسلح كردن شش فروند كشتيهائى كه پرتغاليهاى هند آنها را ناويوس « 257 » مىنامند . در هريك از اين كشتيها ، بدون احتساب ملاحان ، بيست و پنج مرد جنگى به كار گماشته شده بود . همچنين حكام شهر در كشتى جنگى ديگرى كه فاقد كارگران محكوم به اعمال شاقه بود ، شصت سرباز مسلح گماشته بودند . بديهى است كه اين نيروى ضعيف قدرت كمترين مقاومتى در برابر دشمن نداشت . تازه همين تعداد سرباز نيز در محيطى يأس‌آور بسر مىبردند و جز به فكر نجات خويش نبودند . شاه هرمز در شهر هفتصد سرباز داشت اما حاكم و مميز و ناظر مالى جز چند سرباز اجير يا نوكر پير نداشتند كه مأمور جمع‌آورى پولى بودند . بيشتر سربازان روزمزد جز به كار حراست كشتيهائى كه حاكم براى تجارت به هند يا سند يا قطيف يا بصره يا ديگر نواحى مىفرستاد نمىرسيدند و با اينكه چنان كه گفته‌ايم ، چند ماه بود كه شهرت داشت ايرانيان براى حمله به هرمز با انگليسها قراردادى منعقد كرده‌اند و سفير نيز از همان هنگام كه در اصفهان بود چنين خبرى را به حاكم هرمز داده بود ، حاكم از حركت كشتيها بسود خود جلوگيرى نكرده بود . چنان كه هنگام ورود سفير به هرمز نه سربازى در اين شهر وجود داشت نه ناوگانى و نه دريادارى . زيرا حتى اين مقام نظامى هم در خدمت امور تجارى حاكم و در سفر بود چنان كه براى مسلح كردن شش كشتى موجود در بندر ، كه بدانها اشاره كرده‌ايم ، جز دويست سربازى كه به خدمت گرفته شده بودند كسى نبود حتى براى جانشينى افسران ناچار از مردم عادى استفاده شده بود . از ديگر اقدامات مشعشع حاكم اين كه به مردم هرمحله دستور داده بود در مكانهائى از طول ساحل كه ممكن بود دشمن به شهر حمله كند نگهبانانى بگمارند . برخى از اين قراولان پياده بودند و بعضى

--> ( 257 ) Navios