فيگوئروآ ( مترجم : غلام رضا سميعى )

324

سفرنامه دن گارسيا دسيلوا فيگوئروآ ( سفير اسپانيا در دربار شاه عباس اول ) ( فارسى )

پيش فرمان داده بود كه گروهى از نوكر بابها و اهل حرفه برگزيده و خوش اندام را از شهر اصفهان و حومهء آن و شهرهاى كاشان و قم و يزد و شيراز گرد آورند و براى شركت در تشريفات به تير و كمان و شمشير مسلح سازند . همچنين به دستور وى تعداد زيادى فانوس بزرگ و مشعل و شمعهاى بزرگ و كوچك فراهم كرده بودند كه مىبايد در كوچه‌ها و بازارها و پنجرهء خانه‌ها و بخصوص در ميدان نصب و روشن كنند . زيرا در ايران چراغانى نشانهء شادى و آزادى رفت‌وآمد شبانه است . در اين‌گونه شبها مردم آزادند به هرگونه فسق و فجورى دست زنند ، به حد افراط باده‌خوارى كنند ، و مصون از هرگونه تعرض به خانهء خويش باز گردند و آسوده بخوابند . سرانجام اطلاع دقيق پيدا كرديم كه شاه در راه است و به كاشان رسيده است . توتان بگ ، حاكم اصفهان ، شخصا اين خبر را به سفير رسانيد و براى صدور دستورات لازم به جهت ورود شاه و سفرائى كه بايد پنج شش روز بعد از ورود اعليحضرت برسند بازگشت . هنگامى كه سفير اطلاع پيدا كرد كه شاه به تقىآباد ، خانه‌اى ييلاقى واقع در سه منزلى اصفهان رسيده است ، منشى خود را به حضور فرستاد تا بداند كه هنگام ورود چه خدمتى را از وى انتظار دارند . چون معمولا شاه ميل ندارد كسى بدون اجازه به استقبال يا به ديدارش برود ، چنين تعارفاتى را معمول مىدارند . شاه چند روز بعد ، بدون تشريفات و با موكبى مركب از معدودى نوكر وارد شد . و پنج شش روز بعد را به صدور فرمانهائى دربارهء آنچه بايد براى ورود سفيران انجام دهند و بازديد از حرمخانه تخصيص داد . در اين روزها ، هنگام حركت در شهر جز يك ، دو سه نوكر همراه وى نبود . و با همين ملتزمين اندك در كوچه‌ها و ميدانها و بازارها به گردش مىپرداخت . هنگامى كه شاه با اين تعداد همراه در شهر گردش مىكند هيچكس جرأت ندارد براى سخن گفتن يا اداى سلام و احترام يا دادن عريضه به وى نزديك شود . در اين حالت همگان خود را دور نگاه مىدارند و فرياد مىزنند زنده باد شاه . با اين همه ، او بوسيلهء نوكرهاى ( در خانه ) از مسائل مردم اطلاع پيدا مىكند و با استفاده از اين‌گونه