آغاز كردند . غرور منبعث از اقتدار نايب السلطنه‌ها ، چاپلوسى رجال مذهبى ، بزدلى سكنه و بىنظمى افسران و مردان جنگى موجبات اين شكست را فراهم كرد . اما در مورد شاه عباس بايد اقرار كرد كه از خلال آنچه دربارهء رفتار ، مكر و فريبها ، گفت‌وشنودها و سرگرميهايش در اين كتاب آمده مىتوان خلقيات او را بازشناخت و همچون كسى كه سالها در دربار وى زيسته باشد بدرستى دربارهء اين پادشاه قضاوت كرد . چنان كه به مدد همين خاطرات مىتوان از خصوصيات قابل اهميت جنگهاى اين پادشاه عليه عثمانيها ، ريشه و بنياد دولت مقتدر مغول ، و علل انحطاط و سقوط تركمانان آگاه شد . اما خلقيات ايرانيان ، آداب و سنن ، البسه ، خانه‌ها ، شيوهء زندگى ، سلاحها ، و شيوهء جنگ و ستيز آنان در اين كتاب چنان خوب ترسيم و توصيف شده است كه با خواندن آنها آدمى خود را در ميان ايرانيان مىبيند . اطلاعاتى كه از دين گبرها مىدهد بسيار نادر و اختصاصى است . توضيح و تشريح كاروانسراها و كاخهاى شاهى و باغهايشان دست كمى از موشكافيهاى ديگر مؤلف ندارد . اما آنچه دربارهء شهرهاى قزوين و شيراز و اصفهان آورده بسيار دقيق‌تر است . من از شرح و وصفى كه دربارهء حوادث مختلف مسيرش در اين سفر آورده ، يادداشتهاى سودمند او دربارهء وضع طبيعى سرزمينها ، درختان ، ميوه‌ها ، پرندگان و حيوانات نادر و ماهيهاى غول‌پيكر ، و همچنين چگونگى راهها و كوهسارها و جويبارها و رودخانه‌ها سخنى نمىگويم . از نظرياتى كه دربارهء فصولى از كتب قدما ابراز كرده است چيزها مىتوان آموخت و ملاحظاتش دربارهء وجود دو رودخانهء ارس حاكى از قريحهء سرشار اوست . توصيف دل‌انگيزى را كه وى از خرابه‌هاى چهل منار يا كاخ شاهان باستانى ايران واقع در پرسپوليس - كاخهايى كه روسپييى به نام طائيس اسكندر كبير را واداشت تا در حال مستى در آنها آتش افكند - به دست داده در هيچ كتاب ديگرى نمىتوان يافت . بطورىكه بر اساس آنچه او بيان مىكند با قطعيت مىتوان گفت كه اين كاخ زيباترين يادگار