ميرزا خانلرخان
52
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
كند و قشون خود را به كشتن بدهد كه كريستيان مالك دوشىها باشد يا نباشد . باز آن مرد وكيل برخاست ، كلاه برداشت . ثانيا گفت : من از شما طلب عفو مىكنم . كسى كه مقصودش بيان واقع نوشتن و تصديق حق مسئله است به كريستيان نمىنويسد كه در باب دوشىها حق با شما است و دول پروس و اتريش حق ندارند و اگر بخواهند در اين باب با شما بجنگند شما تنها نخواهيد جنگيد . اين به گفت و دم دركشيد . خلاصه آنچه در آن مجلس و ساير مجالس در پارلمنت سئوال و جواب شد زياد از آن است كه در اين مختصر بگنجد . اين چند فقره را براى نمونه عرض كردم كه طرز گفتگو و مكالمات آنجا به دست آيد . يكى هم از گفتگوهايى كه در پارلمنت مىشود ، قرار مهمات عمدهايست كه در سال آينده بايد بشود . از قبيل جنك يا صلح يا تجارت بزرگى يا بناى عمدهاى و از اين قبيل ، و همچنين اگر بخواهند تغيير و تبديلى در وضعى كه هست يا قانون جديدى رسم كنند ، در آنجا طرح كرده بعد از رضاى وكلاى رعيت و امضاى اولياى دولت ، برحسب امر اعليحضرت ملكه حكم مىكنند و بعد از بيرون آمدن آن حكم از مجلس جميع آحاد و افراد انگليس در اجراى آن حكم نفس واحد و متفق الكلامند . ديگر از گفتگوهايى كه در پارلمنت مىشود قرار امر ماليات است و آن بر اين نهج است كه مملكت انگليس ماليات معينى ندارد و هميشه بر يك ميزان نيست . بلكه تا حدى مثل بنيچه براى زراعات و دكاكين و سرانه و ستاق « 1 » و گمرك و ساير چيزها بستهاند و مخارج معينى هم از قبيل مواجب نوكر و وظايف و قورخانه و جباخانه و كشتىسازى و ساير تداركات برى و بحرى و غيره دارند ، و هرساله كه پارلمنت باز مىشود وكلاى ملت و امناى دولت مىنشينند و آن مخارج را بر آن بنيچه وارد مىآورند و تشخيص مىدهند كه صاحب فلان قدر بنيچه چه بايد بدهد ، تا ميزان مخارج را وافى باشد ، و مىشود كه در بين آن سال خرج خارج العاده
--> ( 1 ) - سرشمارى ، اين لغت بيشتر براى چارپايان به كار مىرفته .