اما شهر تفليس شهريست در كمال قشنگى و بزرگى . همه عماراتش عالى مملو است از گرجى و گرجيه . بغايت لطيف‌اندام . با نهايت آزادى و بى قيدى . قيدى كه دارند به پول است و چيزىكه ندارند ملاحت . رودخانه « كر » از وسط شهر جارى است . سيزده روز آنجا توقف داشتم و غرايب آنجا را ديدم - از جمله آسيائى در كنار رود براى قشون ساخته‌اند كه چهار مرتبه دارد . غله را در مرتبهء بالا مىريزند ، در ميان چرخها پاك مىشود . به مرتبهء دويم مىريزد ، گردش گرفته مىشود . به مرتبهء ، سيم مىآيد ، بلغور مىشود . در مرتبه چهارم آرد مىشود و روزى هشت خروار آرد بيرون مىآيد . غرابت در اين است كه همه اين چرخهاى چهار مرتبه متحرك به حركت يك چرخ است و آن چرخ با آن عظمت و قطر ، بپايه و ستونى استوار نيست . بلكه آويخته است و مقدار معينى از آن هميشه در آب است . هرچه آب زياد شود و بالاتر آيد ، به همان مقدار چرخ بالا مىآيد و اگر كم شود و پائين‌تر رود ، به همان اندازه پائين مىرود كه ميزان قوت و حركت چرخ در هيچ حالت تغيير ندارد . از اين قبيل دقايق زياد به كار رفته است كه در اين مختصر مجال تحرير آنها نيست . بايد به فرنگستان رفت و بيش از اين معطل نشد . * * * روز چهاردهم صفر به اتفاق جناب فضايل‌مآب طريقت آداب آقا ميرزا جعفر كه به سياحت اسلامبول مايل و عزيمت مكهء معظمه داشت از تفليس روانه شديم . روز پانزدهم به قصبهء « كر » كه در . . . . . ورسى تفليس و در كنار رود « كر » واقع است گذشتيم . قصبهء بسيار منقحى است . تقريبا دوهزار خانه دارد همه عالى و قشنگ . بازار منظم خيلى تميزى دارد . در وسط آبادى كوهى واقع است به تركيب باستيان كه از همه طرف خطوط واصله از قاعده به قله‌اش عمود بر زمين است الا يك طرف كه بتدريج سرآشيب مىآيد و به همين تركيب قلعه در كمال استحكام بالاى آن ساخته شده است . تمام سطح بالاى آن كوه داخل قلعه