ميرزا خانلرخان

250

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

روز پنجشنبهء بيست و پنجم . بين الطلوعين ، يعنى يك ساعت به دسته مانده ، از طبس سوار شده ، چهار از دسته رفته به مزرعهء « دره‌بيد » رسيديم . آب قليلى دارد . مزرعه مال عماد الملك است . حاجى محمد حسن تاجر طبسى كاروانسرائى مشتمل بر ده حجره و چهار طويله و يك بالاخانهء سردر آجرى ساخته است . جاى بدى نيست ولى آبادى و ما يحتاج ندارد . همه چيز را بايد همراه آورد ما جو داشتيم و ديگر هيچ . نهار قدرى نان شيرهاى شاهزاده خانم را با كمى ماست كيسه خورديم . عصر هم يك بزغالهء بسيار لاغرى از يك پيرمردى رعيت آنجا به سى شاهى خريده ، آبگوشت پخته‌ايم كه حالا انشاء اللّه بخوريم و بخوابيم . از طبس تا اينجا پنج فرسخ است . روز جمعهء بيست و ششم . بين الطلوعين يعنى نيم‌ساعت به دسته مانده از دره بيد سوار شده ، در بين راه دو كبك شكار كرديم . چهار ساعت و نيم از دسته گذشته به منزل « ده محمد » رسيديم . نهار نيمرو و كبك و ماست خورده ، خوابيديم . عصر استاد ابو القاسم را خواستم ، نشاندم سردارى برك براى من دوخت . آقا زين العابدين كه مستأجر ده است ، آمد . مدتها صحبت داشت . اين « ده محمد » از قديم الايام وقف بر مسجد و جمعى از كسان مير چخماق يزد است . آقا زين العابدين به سالى سيصد و پنجاه تومان اجاره كرده است كه پنجاه تومان را خرج قنات و خانهء رعيتى كند ، باقى را به يزد مىفرستد . صد و بيست تومان هم ماليات اينجاست كه پاى مستأجر است . مير حسن خان يك رباطى آجرى اينجا ساخته است كه هشت باب اطاق و دو ايوان پيش‌باز و چهار طويله و سه بالاخانه سردر دارد . سه قطعه باغ هم جزو ملك وقفى دارد . سالى سى خروار غله در اينجا مىكارند و بيست خروار شلتوك . از دره‌بيد تا اينجا پنج فرسخ است و نيم فرسخى اينجا عماد الملك قناتى جارى كرده ، مشغول آبادى آنجاست ، مسمى به « اميرآباد » است . جاى خيلى قابلى است . مىگويند بيست هزار تومان مشترى دارد .