ميرزا خانلرخان

مقدمه 19

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

مىگردد ، ميرزا فضل اللّه وزير نظام را به سمت وزارت و پيشكارى و رياست امور نظام به آذربايجان مىبرد . ميرزا خانلر خان در اين زمان از مشهد به تهران احضار و بموجب فرمان شاه به حل و عقد امور كشور و انتظام لشگر آذربايجان مأمور مىگردد . تا سال 1275 ه - ق كه ميرزا آقا خان نورى اعتماد الدوله از صدارت معزول مىشود ، در آذربايجان بود . وزير نظام نيز در اين سال معزول و از كارهاى ديوانى به كلى معاف مىگردد . ميرزا خانلر خان چند ماهى در تبريز بيكار مىماند و بعد به تهران مىآيد . سال بعد كه ميرزا محمود خان ناصر الملك قراگزلو به وزارت امور تجارت و صنايع منصوب مىگردد ، ميرزا خانلر خان نيز بموجب فرمان شاه به انشاى فرامين و احكام آن وزارتخانه مشغول مىشود . در سال 1279 ه - ق ، ناصر الملك ، وزيرمختار ايران در دربار انگلستان شده به لندن مىرود و ميرزا خانلر خان را به وزارت امور خارجه منتقل مىكند . در اواخر اين سال از جانب وزارت امور خارجه مأمور انشاء وقايع و روزنامهء دولتى سفارت ايران در انگلستان شده و شايد مأموريت ديگرى هم داشته كه عازم لندن مىشود . پس از تهيهء لوازم سفر كه صورت‌حساب آن در ابتداى كتابچهء روزنامهء سفر لندن او موجود است ، به تبريز مىرود و به همراه هيئتى كه از طرف مظفر الدين ميرزاى وليعهد ، والى آذربايجان جهت تهنيت جلوس ميخائيل نايب السلطنهء قفقاز و برادر امپراطور روسيه ، به ايالت قفقاز مىرفتند ، روانهء روسيه شده ، سپس در تفليس از آنها جدا گشته به لندن مىرود . شرح اين سفر يا بقول خودش روزنامهء سفر لندن را روزبه‌روز مىنگاشته است . موضوعى كه در اين سفر بيش از هرچيز توجهش را جلب مىكند ، موضوع پارلمان انگلستان و رفتار نمايندگان با هيئت دولت مىباشد . لذا مذاكرات پارلمان را تا آنجا كه خود ناظر بوده و طرز انتشار اخبار و پخش سريع آن را بوسيلهء روزنامه‌ها در سراسر كشور مشروحا مىنگارد . پس از چهارده