ميرزا خانلرخان
82
سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )
لذا پناه به ما آورده است كه اولا اينجا نوكر باشد و اگر قبول نكنى تا مشهد با ما بيايد ، آنجا عقب كار خود برود . اسمش رجبعلى است . گفتم : بيايد اگر كارآمد باشد و الا در مشهد برود . رفتم خوابيدم . شهر نيشابور خيلى خراب است . جلگه و خارج شهرش مستغنى از توصيف است . مزار شيخ عطار « 1 » و فضل ابن شادان « 2 » و عمر خيام « 3 » در نيمفرسخى شهر ، ميانهء مشرق و جنوب است . مزار شيخ ابو الحسن خرقانى « 4 » و غار ابراهيم ادهم « 5 » ، در دو فرسخى واقع است . روز چهارشنبهء غرهء محرم 1294 « 6 » . اول طلوع آفتاب از نيشابور سوار شده بيرون دروازهء مشهد در چهارطاقى قبر مرحوم ملا باقر ابهرى كه
--> ( 1 ) - شيخ فريد الدين ابو حامد محمد بن ابو بكر ابراهيم بن اسحق عطار كدكنى نيشابور شاعر و عارف نامى ايران قرن ششم و اوايل قرن هفتم هجرى . متولد سال 537 يا 513 و يا 512 ق وفاتش به سال 637 يا 627 ثبت گرديده است . ( 2 ) - فضل ابن شادان عالم علوم فقه و علم قرأت قرآن حدود قرن سوم هجرى مىزيسته است . ( 3 ) - خواجه امام حجة الحق ، حكيم ابو الفتح عمر بن ابراهيم الخيامى ( الخيام ، خيام ) نيشابورى از حكما و رياضىدانان و شاعران بزرگ ايران در اواخر قرن پنجم و اوايل قرن ششم است . تاريخ ولادتش معلوم نيست . تاريخ وفاتش حدود سال 506 يا 517 ثبت گرديده است . ( 4 ) - شيخ ابو الحسن على بن جعفر ( يا احمد ) خرقانى . از بزرگترين مشايخ و يكى از نامدارترين اقطاب صوفيان است ( 352 - 425 ق ) ( 5 ) - ابو اسحق ابراهيم بن ادهم بلخى از بزرگان زهاد نيمهء اول قرن دوم هجرى است . متولد 160 يا 166 ق . وى از بلخ به مكه رفت و مجاور گرديد . سپس چندى در شام اقامت گزيد و در جنگ دريائى بر عليه بيزانس به شهادت رسيد . در كتاب تذكرة الاولياء شيخ فريد الدين عطار صفحه 104 از انتشارات زوار چينى آمده است كه ! « از بلخ به نيشابور رفت . گوشهاى خالى مىجست تا به طاعت مشغول شود . غاريست آنجا مشهور . نه سال در آن غار ساكن بود » . بعد به مكه رفت . ( 6 ) - اول محرم 1294 ه - ق مطابق است با 17 دىماه 1255 شمسى .