آنتونى شرلى ( مترجم : آوانس )

220

سفرنامه برادران شرلى ( فارسى )

بسته شد . بدين شكل كه اولين برخورد و جنگ ما و روميان ( يا دنياى غرب مسيحى ) كه در زمان اشكانيان به پيروزى ايران انجاميده بود اين زمان نيز در ملازگرد و در نتيجه آخرين جنگ تاريخ ايران و روم ، باز به سود ايران منجر شد . در زمان سلجوقيان ، سواران و تيراندازان ترك و به‌خصوص ايرانى ، اولين كسانى هستند كه با صليبيان اروپا به نبرد برمىخيزند . نبردى كه ريشه‌هايش تاكنون در اشكال مختلف نظامى و فرهنگى و اقتصادى و سياسى ما بين دنياى شرق و دنياى غرب ادامه دارد . به عبارت ديگر ادامهء همان جنگهاى چند صد ساله ايران و روم مىباشد . حكومت سلجوقيان پيش از آن‌كه بتواند نظمى ديرپا بر سرزمين‌هاى پهناور تحت سلطه‌اش مقرر سازد ، دچار مرگ ملكشاه در سال 485 شد و پس از او مدعيان تاج و تخت و حكمرانى بر سر پسرش سلطان سنجر همان را آوردند كه طغرل بيك و برادرش چغرى بيك پس از محمود غزنوى بر سر پسران او آورده بودند . كشمكش‌هاى ميان وارثان تاج و تخت علاوه بر اينكه هر گوشهء مملكت را دچار هرج‌ومرج و حكومت‌هاى مطلق العنان مىكرد ، باعث انقراض غزنويان و سلجوقيان نيز شد . هرچند كه در اين راه از ايرانيان بسيارى بهره جستند و آنها دانش خود را در اختيارشان نهادند كه مىتوان از عميد الملك كندرى و خواجه نظام الملك طوسى نام برد ، باز هر دو سلسله علىرغم نيروى نظامى مقتدرشان ، عاجز از برقرارى يك حكومت و نظام متمركز سرتاسرى شدند . پس از ايشان خوارزمشاهيان به خصوص در زمان سلطان محمد