آنتونى شرلى ( مترجم : آوانس )
202
سفرنامه برادران شرلى ( فارسى )
منجر به استقرار خاندان صفويه گرديد . سپس دوران پادشاهى 54 ساله ( 930 - 984 ) شاه طهماسب اول دوران آرامشى است كه با آغاز سلطنت شاه عباس كبير سير صعودى اين دودمان به اوج عظمت خود مىرسد ( 996 - 1038 ه ق ) و بالاخره با حمله افاغنه و نزول شاه سلطان حسين ( 1105 - 1135 ه ق ) دوران افول اين خاندان شروع مىگردد . در اينجا بد نيست يادآور شوم كه برخى از مورخين مكتب جديد حملهء افاغنه را يك جنگ داخلى محسوب مىدارند زيرا معتقدند كه افغانستان آن زمان جزيى از كشور شاهنشاهى ايران بوده و حملهء افاغنه در حقيقت شورش قسمتى از كشور بر عليه قدرت مركزى بوده است . عين همين تسلسل را مىتوان در مورد سلسلهء قاجار نيز پيگيرى كرد زيرا از زمانى كه آغا محمد خان ، پس از مرگ كريم خان زند در ( 1193 ه ق ) مبارزات خود را براى استقرار قدرت شروع و تا سال 1212 كه در تهران تاجگذارى كرد يك دوران سراسر جنگ و ستيز و فتح و شكست بوده است . به دنبال اين دوران مبارزه براى كسب قدرت ، مرحلهء آرامش نسبى سلطنت فتحعليشاه آغاز مىگردد كه در سال 1250 ه ق با مرگ اين پادشاه در اصفهان پايان مىگيرد و سپس با آغاز سلطنت پنجاه سالهء ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ه ق ) دوران عظمت اين سلسله به منتهى اوج خود رسيده و با مهاجرت احمد شاه به اروپا به افول اين خاندان منتهى مىگردد . غرض از ذكر اين مقدمه يادآورى اين نكته است كه دوران سلطنت 42 سالهء شاه عباس كبير دورهء با عظمتى از خاندان صفويه است كه از هر لحاظ با دوران قبل و بعد از خود متمايز است . در اين دوران است كه باب روابط ايران با دول همسايه و دول اروپايى از هرجهت بسط و