حسين زمانى
8
سفرنامه بخارا ( عصر محمد شاه قاجار ) ( فارسى )
ناصر الدين كه از خطر برادر ايمن نبود به فتحعليشاه قاجار متوسل شد و در نامهاى ضمن گزارش ما وقع از او خواستار كمك شده بود . شاه قاجار نيز طى حكمى به والى خراسان او را به كمك و همراهى ناصر الدين در مقابل امير حيدر فرمان داد . « 1 » بدينترتيب بهانه و فرصتى مناسب به دست ايرانيها افتاده بود تا نيات خود را در مورد مرو و نواحى آن عملى سازند . فتحعلى شاه نسبت به موقعيت پيشآمده برخوردى شاهانه داشت تا جايى كه ناصر الدين را فرزند خواندهء خود دانست و « افسرى مكلّل » برايش فرستاد . « 2 » با وجود اين ناصر الدين علاقهاى به ماندن در مرو نشان نمىدهد و اين موضوع را به اطلاع اولياى دولت ايران رساند . در سال 1223 ه . ق به حكم فتحعلى شاه ، محمد خان نايب خراسان مأمور مرو شد و ناصر الدين توره را بههمراه بعضى از بازماندگان حاج حسينخان قاجار مروى به مشهد آورد . « 3 » اميرزادهء بخارا مدتى در مشهد اقامت داشت و حتى وصلتى هم بين او و محمد ولى ميرزا انجام گرفت . « 4 » وى در سال 1227 ه . ق . روانهء تهران شد . پس از آن « به سياحت عثمانى و روس رفت و در ممالك روس درگذشت . » « 5 » . هرچند كه حمايت دولت ايران از ناصر الدين ، نمىتوانست خوشآيند امير بخارا باشد مع هذا اين امر مانع روابط بين دو دربار نشد . بهطورى كه در 1228 ه . ق . امير حيدر ، عليرضا نامى را همراه نامه و هديهاى براى شاه به دربار ايران فرستاد ، گرچه مقصد اصلى سفير بخارا دربار عثمانى بود ولى علت واقعى به روابط بين ايران و بخارا برمىگشت . چه سفير مأموريت داشت از علماى عثمانى استفتاء
--> ( 1 ) . سپهر : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص ، 75 . ( 2 ) . روضة الصفاى ناصرى ، ج 9 ، ص ، 402 . ( 3 ) . منتظم ناصرى ، ج 3 ، ص ، 1490 . ( 4 ) . منتظم ناصرى ، ج 3 ، ص ، 1490 . ( 5 ) . منتظم ناصرى ، ج 3 ، ص ، 1490 .