كوچانيده برد . مسافت آبادى ملك چهارجوى شانزده فرسنگ طول و دو فرسنگ عرض است . در كنار آب آمويه كه مشهور به جيحون است واقع شده حاكم آنجا احمدبيگ سركردهء عساكر است . يك روز در آنجا توقف نموده فردا روانهء بخارا شديم . از چهارجوى الى بخارا پانزده فرسنگ است . به كشتى از آب عبور نموده در قلعه‌بيگ كه دو فرسنگ راه است منزل نموديم . عرض دريا « 1 » تخمينا يك فرسنگ است . از آنجا روانهء قره‌كول شديم كه شش فرسنگ است . در آنجا منزل ساخته ، قراكول از جمله بلوك معظم بخارا است . مداخلى كه از قراكول در سال به سركار امير مىرسد سى هزار طلا « 2 » است كه چهل هزار تومان باشد . حاكم آنجا حسين خان ايرانى است ، عمل بى دارد كه منصب بسيار بزرگى است . چهل سال قبل كه مرحوم محمد زمان خان قاجار عز الدين لو « 3 » كه حاكم بسطام و گوكلان بود ايلجارى كرده با جمعيت خود بر سر طايفهء گوكلان رفته شكست خورده ، جمعى را تركمان اسير كرده از آن جمله حسين خان مزبور آن‌وقت به سنّ شانزده سالگى از راميان اسير شده به ارگنج افتاد و از آنجا دست به دست بيع و شرا شده در عهد امير حيدر پدر سركار امير در آن درگاه افتاده اندك‌اندك ترقى نموده تا در عهد سركار امير مردى جليل القدر گرديده ، حال او را حاكم بلوكات معظم مىنمايند . اصل دين خود را در دست دارد ولى تقيّه مىنمايد . چند سال قبل سركار امير از مشاراليه رنجيده مبلغ شصت هزار تومان او را ترجمان كرده گرفت . ترجمان را در تركستان يرقو مىگويند . حال دو سال است باز با او بر سر التفات آمده او را حاكم قراكول نمود . اگر آب زرفشان نقصان نكند و به قراكول برسد منافع آن زياده از سى هزار طلا به عمل مىآيد . آب زرفشان از كوه تاشكند مىآيد كه پايتخت افراسياب است . حال

--> ( 1 ) . دريا : منظور جيحون يا آمودريا است . ( 2 ) . طلا يا تيلا واحد پول بخارا و يك و نيم برابر تومان بوده . ( 3 ) . در متن : عضد الدينلو .