حسين زمانى

23

سفرنامه بخارا ( عصر محمد شاه قاجار ) ( فارسى )

توپچى به جهت محافظت طرق و شوارع در آنجا سكنا دارند . دو قنات جارى دارد ، يكى شيرين و يكى شور ، بناى قناتهاى مزبور قديم بوده ولى خراب ، اكنون به سعى و اهتمام جناب امجد اكرم اعظم قبلهء امم آقايى دام مجده العالى آباد شده‌اند آب بسيار دارند و زراعتى كه خرج عابرين و متوقفين نمايد ، مىشود . از آنجا به منزل چهاردهم كه ميامى باشد و چهار فرسخ است وارد ، عاليجاه محمد تقى خان سركردهء عجم نزد اين غلام آمد . امر آنجا زياده منتسق و مضبوط است . منزل پانزدهم مياندشت كه شش فرسخ است وارد ، قلعه و قناتى خوب در مكانى مرغوب بنا كرده‌اند ، و ليك هنوز قناتش تمام نشده ، يك عرّاده توپ و حيدربيك وكيل توپخانه با چند نفر توپچى در آنجا هستند . آذوقه به جهت بيع و شراى متردّدين جمع‌آورى كرده‌اند كه از عهده ما يحتاج متردّدين برمىآيد و شصت خانوار رعيّت دارد . منزل شانزدهم عباس آباد كه شش فرسخ است وارد ، در بين راه چاپار سركار آصف الدوله رسيد كه نوشته به‌جهت جناب اجل اكرم قبلهء امم دام مجده العالى دارم و نقل كرد كه تكّهء مرو به قرار يك‌صد و پنجاه نفر خدمت جناب آصف الدّوله آمده‌اند . از آنجا به منزل هفدهم كه مزينان است و هفت فرسخ است وارد ، اهل آنجا نيز از تصدق فرق مبارك قبلهء عالم و عالميان روحنا فداه كمال آسايش را داشتند . منزل هجدهم مهر بود كه هشت فرسخ است وارد شده بجز دعاگويى دوام دولت قاهره حكايتى نبود . منزل نوزدهم سبزوار كه هفت فرسخ است وارد گرديده مقرب الخاقان امير الامراء العظام حسين خان كه حاكم آنجا بود نهايت عزت و احترام را بجاى آوردند و يك روز ما را نگاه داشتند . از دار الخلافه الى سبزوار هرجا منزل نموديم و به هر مكان كه رسيديم قلعه‌جات محكمه و قنوات جاريه و آبار مستحكمه و آثار بديعهء محكمه كه از طالع