اوليويه ( مترجم : محمد طاهر ميرزا )

61

سفرنامه اوليويه ( فارسى )

صاحب منصبى همراه شما خواهم كرد كه با شما باشد ، و اگر قصد توقف كرديد ، از براى اينكه به شما از هر جهت خوش بگذرد ، چيزى فروگذار نخواهم كرد . جواب حاكم از براى ما قطعى نبود . پس رسما به حاكم اطلاع داديم كه چون از جانب دولت خود ، به ملاقات اولين وزير شما مأمور هستيم ، پس حاكم را دعوت مىكنيم براينكه به حاجى ابراهيم خان ورود ما را اطلاع بدهد و بفهماند كه مأموريت ما براى گفتگو كردن از امور مهم است . پس در اين صورت چه مىفرمايند : به ملاقات شما به خراسان بياييم يا در تهران منتظر قدم شريف باشيم . حاكم قبول كرد كه فورا اين اطلاع‌نامهء ما را روانه كند . چيزى كه ما را اينقدر مجبور به توقف مىكرد ، كمال بهبودى مسيو بروگير بود . وى در اين چند روزه كه توقف داشتيم ، بر خلاف معمول روزبه‌روز ضعيف و به نقاهت وى افزوده مىشد . نبض مشاراليه حالت بدى گرفته و چنين سفر طولانى را ممكن نبود كه متحمل شود ، او چون غذا خوردى ، ثقلى در معده يافته و تمام مجارى امعاء را نفخ عارض مىشد . گاهى نيز دردى و وجعى احساس مىكرد و اسهالى كه از كرمانشاهان او را ترك نكرده بود ، روزبه‌روز [ او را ] به سوى [ لاغر ] شدن تهديد مىكرد . من خود نيز بعضى از اوقات به چنين مرضى گرفتار مىشدم ، اما به مقتضاى جوانى و قوّت بدن كه بر او مزيّت داشتم ، بهتر از او متحمل مشقات سفر و گرمى هوا بودم ، يا اينكه مزاج من اذيّت آب اين مملكت را كه مطلقا مليّن است كمتر مىكشيد . بارى هنگامى كه حاكم نوشتهء رسمى ما را پذيرفت ، در حضور مسيو كارامان به يكى از كدخدايان منزلش در قرب كاروانسرايى كه منزل و مقام داشتيم ، چنين خطاب كرده بود كه خانه‌اى كه وسيع و سزاوار باشد ، فورى از براى ما بيابد و به صاحب منصبى نيز امر كرد ، كه جميع ما يحتاج ما و نياز اسبهاى ما را بدهد ، و گفته بود كه اين اشخاص مهمان شاهى هستند و در حق آنها موافق شأن سلطنت رفتار بايد كرد . بعد رو به مسيو كارامان كرده و گفته بود : اين اشخاص كه از جانب دولت خود براى امور مقاوله و مهمّه مأمور شده‌اند ، قطعا چيزهاى نفيس از مملكت خود براى هديه همراه دارند . مسيو كارامان بر حسب سفارش ما از پيش ، چنين جواب داد : گمان نمىكنم كه اكنون از نفايس به عنوان هديه همراه ايشان باشد . حاكم متعجبانه چنين سؤال كرد : كه اين چطور و اين چه حرفى است . مگر در ممالك فرانسه الماس و ساعت و جواهر و مرواريد وجود ندارد ؟ مسيو كارامان پاسخ داد كه تمام آنها هميشه از آن مملكت بوده و هست . اما اين اشخاص مستقيما از فرانسه به اينجا نمىآيند ، از اينرو احتمالا بعدا براى ما ارسال خواهد شد . در وقتى كه مسيو كارامان ما را از چگونگى آن [ گفتگو ] مطلع ساخت ، ديديم كه توقع