از زمان سلطنتهاى باستان بود « 4 » . اين حجّارى در سنگ مرمر سرخى ، نيكو به عمل آمده بود و چهار خانه داشت . دو خانه كه متقابل بود و صورت انسانى كه حجارى آن را به درجهء اعلى كرده بودند ، در آن بود . در يكى كه گمان صورت پادشاه جوانى مىرفت ، ملحوظ افتاد كه در دست راست چيزى گرد گرفته بود كه از وى چيز ديگر مثلث الشكل طولانى معوّج بيرون آمده و بسيار مانند بود به يكى از آن سه صورت كه در كرمانشاهان ذكر شد . در دست چپ چيزى ديگرى داشت كه مظنون بود كتاب باشد . چنان بود كه گمان مىرفت كه اكنون ساخته‌اند . در زير اين دست ، گلى و شايد ميوه‌اى ديده مىشد . لباس او ظاهراً قيمتى و گران‌بها بود ، بالاپوش لطيف و مطرّزى « 5 » در بر داشت . سر او بسيار پوشيده و كلاه وى مشابه بود به كلاه آن صورتى كه در كرمانشاهان گفتيم كه صورت پادشاه جوانى است . الّا اينكه در اين كلاه تاجى كوچك هم بود كه سلاطين ساسانيان را رسم بودى . صورت مقابل صورت اول حرف ، آشكارا صورت زنى بود كه در سر كلاهى داشت گوى مانند و كروى ، و دو صورت هلال كه در دست چيزى گرفته بود كه گويا كتابى بود . سينه و گردن را به گردن‌بندها مزيّن داشته و لباس قيمتى و كمرى مرصّع به ميان بسته بود . در گوشهء فوقانى اين لوحه ، صورت گلى بود كه بسيار شبيه بود بدان گلها كه در صور آثار مصريه ديده شد . اين گل كه قسمى از نيلوفر است ، گل گياه عظيمى است كه به يونانى « لوتوس » گويند . در خانهء ديگر غير از زمينه‌هاى حجارى كه بسيار دقيق بود ، چيز ديگر نداشت . اين لوحه را سه قدم در سه قدم مساحت بود . تا منبع چشمه رفتيم و آن سرچشمه ، بسيار عظيم و شايان بود . آب با غليان تمام از دامنهء كوه بيرون مىآمد و دو شعبه شده و جلگه‌اى كه در تحت آن بود [ به سهولت ] مشروب مىكرد . اين جلگه تا چند فرسخ به طرف جنوب ممتد بود . در بالاى چشمه هم لوحى در سنگ تراشيده بودند ، و خطى در آن لوح بود كه افسوس خورديم كه ما را ممكن نشد كه صورت الخطوط را نقل بكنيم ، با اينكه [ آن خط ] برجسته و حجّارى شده و بسيار درست و خوانا بود . چيزى كه ما را مايهء تعجب شد ، اين بود كه اين خطوط مظنون بود كه از سلاطين بنى ساسان باشد . موضوع بنايى

--> ( 4 ) . بيستون - بهستان ، مركز ولايت كانپادا در زمان هخامنشيان بود . حجارى و كتيبه‌هاى داريوش كه در دل كوه بيستون نقش شده است ، شهرتى بسزا دارد . در اين نقش ، داريوش به همراه اهورامزدا ديده مىشود ، كه پاى چپ خود را سينهء گئوماتاى مغ نهاده است . پشت سر داريوش ، بزرگان دربار هخامنشى ديده مىشوند . ( 5 ) . مطرّز - نقش و نگار