فصل هفتم رسم امكنهء ايران 1 . طبيعت اراضى و نباتات و آب و هوا و تقسيم امكنه در فصل چهاردهم از جلد دوم ، لايحه و مختصر تقديرى از ارتفاع طبيعى و طبيعت اراضى و نباتات و آب و هواى بين‌النهرين از منبع دجله و فرات از جبال ارمنيّه تا به مصب آنها در خليج فارس نوشتيم . اين امكنه را به چهار قسمت نموديم كه هر قسمتى از ديگرى كمال امتياز را دارد . از اينجا كه فورا حالت و هيأت مكان از حالتى و هيأتى به حالت و هيأت ديگرى ، در نهايت امتياز مىگذرد ، شايان دقت و سزاوار امعان نظرست . در آنجا گفتيم كه تقسيم اول ، مشتمل است بر امكنه‌اى كه ما بين درجهء سى و نه الى سى و هفت درجه و بيست دقيقهء عرض شمالى است . تقسيم دوم ، كه در درجهء سى و پنج به نهايت مىرسد ، با ارتفاع كمتر ، غالبا مسطح و هموار است . تقسيم سوم ، كه تا سى و سه درجه و چهل دقيقه ممتد مىشود ، به واسطهء بىنهايى زمين ، قدما آن را در حصهء عربستان ملاحظه مىكردند ، تمامى مسطح و مستوى و از سطح دريا بسيار كمتر ارتفاع دارد . تقسيم چهارم ، تا مجمع النهرين يا تا مصب آبها تا خليج‌فارس است ، كه صورت نمىدهد مگر زمينى كه به عنوان لاحقه و ارض مسطحى بسيار مماثل و شبيه به جزيرةالنيل مصرست . اكنون اگر نظر افكنيم به جانب شرقى دجله ، خواهيم ديد كه [ بخش ] ارمنستان و جهت علياى كردستان كه در جزء تقسيم اول است ، از سطح دريا بسيار مرتفع است . تمام كوهستان و