دوره از چنين تعليم و تربيتى برخوردار نبودند . مهرماه فرمانفرماييان دربارهء عبد الحسين ميرزا مىنويسد : « فيروز ميرزا و حاجيه هما خانم براى پسر خود آن طورى كه در آن روزگار مرسوم بود ، معلم سرخانه آوردند ، او فارسى و عربى ، ادبيات فارسى و آداب دينى را فراگرفت . فارسى را خوب مىدانست و در نوشتن ، سبك خاصى داشت . يعنى مطلب را صريح ، مؤثر و بدون حشو و زوايد ادا مىكرد . . . » « 1 » وى در جاى ديگر دربارهء تعليم و تربيت نوين فرزند فيروز ميرزا مىنويسد : « آنگاه او را به مدرسهء نظام اتريشى كه در تهران داير بود فرستادند . در آن مدرسه استادان اتريشى دروس نظامى را به فرانسه تدريس مىكردند . عبد الحسين ميرزا زبان فرانسه را ياد گرفت . هم مىخواند و هم صحبت مىكرد . كم‌كم مدارج تحصيلى را پيمود و فنون نظامى و جنگى را آموخت . هرروز سحرگاهان ، بدون صرف صبحانه از منزل به طرف سربازخانه روانه مىشد ؛ در آنجا به تعليم سربازان و انتظامات جنگى مشغول مىگرديد » . « 2 » حتى عبد الحسين ميرزا موفقيت زندگى خود را مرهون تربيت و ديسيپلين نظامى مدرسهء اتريشى مىدانست ؛ چون در آنجا نه تنها فنون جنگى را فرامىگرفت ، بلكه زندگى پيدا مىكرد . شايد وى تفاوت تعليمات خود را با شاهزادگان و مردان سياسى هم‌دورهء خويش در آن مىديد كه حرفهء معين و مشخصى را بدست آورده است . چنانچه در زندگى سياسىاش به واسطهء داشتن اين حرفه ، ماموريت‌هاى جنگى و پرمسئوليتى به عهده او واگذار كردند . « 3 » اين شيوهء آموزش جديد ، روالى نبود كه فيروز ميرزا با آن مأنوس باشد ،

--> ( 1 ) . فرمانفرماييان ، همانجا ، ص 48 . ( 2 ) . همان ، ص 48 . ( 3 ) . فرمانفرماييان ، همانجا ، ص 49 .