گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )

76

سفر در ايران ( فارسى )

كاروانسراها معمولا محل تجمع عمومى همه‌ى اقوام به خصوص يهوديها مىباشد كه در ايران مانند غالب نقاط دنيا در همه جا پيدا مىشوند . كاروانسراهاى خارج شهرها از لحاظ شكل ساختمان و نوع استفاده با كاروانسراهاى داخل شهرها بسيار متفاوتند و معمولا از يك رديف طويله كه در دور ساختمان در طبقه‌ى پايين بنا شده‌اند تشكيل مىگردند . در بالاى آن چند اتاق و پناهگاههاى بدون در و پنجره وجود دارد كه شتربانان در شبهاى زمستان و فصل باران به آن‌جا پناه مىبرند . اين بناها اغلب بسيار كهنه ، خراب و بدون نگهبان هستند و معمولا به صورت كمين‌گاه مورد استفاده‌ى سارقين قرار مىگيرند . شاه عباس كبير در تمام نقاط ايران كاروانسراهاى بسيار زيبا بنا نهاده بود . از اين كاروانسراها در دوران سلطنت او و حتى در آغاز جنگهاى داخلى به خوبى نگاه‌دارى مىشد اما بعدا تمام آنها رو به ويرانى نهادند و چون در ايران توجهى به تعمير و مرمت ابنيه نمىنمايند بىگمان پس از چند سال از آنها اثرى به جاى نخواهد ماند . با اين حال برخى اشخاص ثروتمند و متدين گاه‌به‌گاه كاروانسراهايى در نقاط كاملا خالى از سكنه كه درعين‌حال محل رفت‌وآمد باشد بنا مىكنند اما اين كاروانسراها هم مدت زيادى دوام نخواهد آورد زيرا آنها در اختيار هر تازه واردى قرار مىگيرند و نگهبان هم ندارد . به اين دليل امروز اين محلها به ندرت مورد استفاده‌ى اشخاص بالنسبه متشخص قرار مىگيرد . اين قبيل اشخاص هنگام مسافرت به خصوص موقعى كه به زيارتهاى طولانى از قبيل مكه مىروند كليه‌ى وسايل رفاه لازم براى عبور از مناطق غير مسكونى را با خود همراه مىبرند . زايرين مكه از گوشت شكار محروم هستند زيرا چه در موقع رفتن و چه در مراجعت از شكار كردن منع شده‌اند . اغلب كاروانسراهاى خارج شهر چه در سابق و چه هم‌اكنون صورت دژهاى كوچكى را داشته و دارند كه با برجهاى