گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
77
سفر در ايران ( فارسى )
كنگرهدارى محصور گرديده ، سكوهايى براى دفاع از آنها تعبيه شده است . سكوها را در بالاى ديوار مىسازند و در آن سوراخهايى تعبيه مىكنند كه دژبانان بتوانند از آنجا به سوى محاصرهكنندگان تيراندازى بنمايند . مسافرين غالبا مجبور بودند در اين كاروانسراها سنگربندى كنند بهخصوص هنگام جنگهاى داخلى كه در آن زمان سراسر ايران را راهزنان آلوده كرده بودند و لگامگسيخته بر سر هركس مىتاختند . امروز هم اين تاختوتازها در طول سرحدات بهخصوص در مرز ارمنستان توسط كردها صورت مىگيرد . در اين نقاط راهزنان كرد غالبا روستاييان را غافلگير مىكنند و حتى اتفاق افتاده است دير مشهور اوچ ميازين را هم مورد حمله قرار دادهاند . در اين دير كليسايى وجود دارد كه بيش از هزار و پانصد و شصت سال از تاريخ بناى آن مىگذرد « 1 » . در اين كليسا ثروت عظيمى از هرنوع انباشته شده است ، به اين جهت دايما گروههايى از بدكارههاى نيموحشى را به سوى خود جلب مىنمايد ، ولى هربار سارقين توسط اعضاى كليسا شجاعانه پسرانده مىشوند . در اينگونه مواقع همه باهم از فراز ديوارهايى كه تاج آنها مانند قلعهى كنگرهدار است ، به سوى مهاجمين تيراندازى مىكنند و براى اينكه غافلگير نشوند به طور منظم كشيك مىدهند . اين كار براى آنها خيلى خستهكننده نيست ، زيرا هميشه بيش از صد پدر روحانى و سه برابر آن نوچه كشيش ، خدمه و زوار در دير هستند . ضمنا در مواقع خطر اهالى دهكدهاى كه به آنها تعلق دارد و در فاصلهى تيررس تپانچه واقع است به كمك آنها مىشتابند .
--> ( 1 ) - يكى از رهبانان اين دير كه بعدها وى را در سنپطرزبورگ ملاقات نمودم با اطمينان اظهار مىداشت كه شالودهى آن در سال 307 ميلادى در زمان پيشوايى گرگوار كبير مقدس بنا نهاده شده در صورتى كه اين يك اشتباه تاريخى است زيرا پاپ گرگوار در سال 604 وفات نموده است و بدون شك پايان قطعى ساختمان اين بناى معظم در تاريخ اخير بوده است . ديوارهاى ضخيمش از قطعات بزرگ سنگ خاراى سياهرنگ ساخته شده كه درزهاى بين آنها به زحمت قابل رويت بوده ، ظاهرا از گزند زمانه در امان مانده است . گنبد كليسا و دو برج كوچك بالاى سردر خيلى بعدها ساخته شده است .