گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
68
سفر در ايران ( فارسى )
تقريبا هميشه تعدادشان زياد است و همچنين كنيزان اتاق مخصوصى دارند . جمع اين اتاقها بهاضافهى آشپزخانهها ، نانواخانهها ، قفسههاى جاى غذا ، انبارها ، حمامها و اتاقهاى خواب رييس خانواده كه غالبا سالنهاى وسيعى هستند تشكيل اين مجموعه را مىدهند . مردان ايرانى تنها در حرمسراها خود را آزاد احساس مىكنند . آنجا در ميان خانواده سنگينى و وقارى را كه در ديوانخانه مشغول دارند كنار مىگذارند . آنها ، موقعى كه در ديوانخانه مشغول هستند هميشه رعايت آداب و تشريفات سختى را به زيردستان تحميل مىكنند اما در برابر همپايهها بسيار سرد و خويشتندارند و اين به علت عدم اعتمادى است كه هميشه نسبت به يكديگر دارند . ايرانيها چنانچه ميهمانهاى برجستهاى نداشته باشند همواره در حرمسرا با زنها و بچههاى خود غذا مىخورند ولى بعضى اوقات هم به تنهايى غذا مىخورند و چنانچه بخواهند كسى را در سر سفرهى خود شريك كنند اين افتخار منحصرا نصيب زن اول كه عنوان بيوك خانم ( خانم بزرگ ) را دارد مىشود . آنها مانند ساير مشرقزمينيها تا اندازهاى كه قدرت مهريه دادن و نگاهدارى از زن را داشته باشند همسر اختيار مىكنند « 2 » و اين بدون در نظر گرفتن كنيزهاى جوان است كه خريدارى مىكنند . اين كنيزها از لحظهاى كه با صاحبانشان همبستر شوند از حالت بردگى خارج مىشوند و در صورتى كه اين خوشبختى را داشته باشند كه فرزندى به دنيا آورند حتى به مقام زنهاى صيغه هم دست مىيابند . كليهى زنهاى عقدى داراى مقام مشخصى هستند . زن اول مورد احترام همه است . زنهاى ديگر حتى وظيفه دارند كه خدمات مختصرى براى آنهايى كه مقام بالاتر دارند ، انجام دهند . اين امر بهخصوص جلو غريبهها صورت مىگيرد و اين خود وسيلهاى است تا درجهى احترامى را كه بين زنهاى ديگر دارا
--> ( 2 ) - گرچه به موجب قرآن نمىتواند حداكثر بيش از چهار زن عقدى داشته باشند .