گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
61
سفر در ايران ( فارسى )
5 دربارهى حمامهاى عمومى حمام در تمام مشرقزمين فقط يك وسيلهى تجملى نيست بلكه از وسايل لازم زندگى است زيرا علاوه بر شرايط اقليمى كه گرمابه را ضرورى مىدارد تنها به اين وسيله است كه مردم مىتوانند خود را پاكيزه نگاه دارند . لازم به تذكر است كه مردان ايرانى پيراهن خود را دير بهدير و ماهى يك بار عوض مىكنند و مانند زنهايشان هميشه با شلوار مىخوابند . مشاهدهى اينكه آنها تقريبا هرروز استحمام مىكنند نبايد باعث تعجب شود . محمد ( ص ) براى اينكه مسلمانان را به اين امر وادار نمايد آن را يكى از فرايض دينى بسيار سخت قرار داده كه كمتر اشخاص مىتوانند از زير آن شانه خالى كنند زيرا در قرآن آمده است كه هركس كه هنگام شب با زن يا كنيزش نزديكى كند نمىتواند نماز بخواند مگر آنكه قبلا و پيش از طلوع آفتاب به حمام رفته ، خود را طاهر كرده باشد . از اينرو هر روز صبح و قبل از آنكه ملاها مردم را به نماز دعوت نمايند ( اذان ) صداى زنگ ( بوق ) حمامها بلند مىشود كه مومنين را به طهارت فرامىخواند . مردم عامى گروهگروه به حمام مىروند ، در حالى كه نجبا و اغنيا در حرمسراى خود حمام دارند . حمامهاى عمومى تا ظهر در اختيار مردان است و از آن پس تا هنگام شب مورد استفادهى زنان قرار مىگيرد . گرمابههاى ايرانى با حمامهاى اروپايى بسيار متفاوتند . ساختمان وسيع آنها در زيرزمين قرار گرفته ، سقف آن