گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )

47

سفر در ايران ( فارسى )

به وسيله‌ى مجارى زيرزمينى آب بياورند و در تمام فصول سال از آب پاك و خنك آن استفاده بنمايند . نگاه‌دارى اين مجراها مستلزم كار دايمى و دشوار است زيرا براى جلوگيرى از ريزش كه جلو شبكه‌ى ضعيف آب را مىگيرد مرمتهاى مداومى ضرورت دارد . اضافه مىكنم كه آبى كه از اين طريق به دست مىآيد به زحمت كفاف احتياجات روزانه‌ى دهكده‌هايى را كه قنات به آن‌جا منتهى مىشود ، مىنمايد . قنات مجراهاى زيرزمينى گرد به قطر سه يا چهارپا است كه به طور ساده و بدون هيچ نوع چوب‌بست و يا پايه در زيرزمين حفر شده است . مسير اين مجراها از خارج به وسيله‌ى توده‌هاى خاك كه روى خطى كم‌وبيش منظم قرار گرفته ، شناخته مىشود و اغلب به چندين شاخه تقسيم مىگردد كه به سوى نقاط مختلف مىرود . اين توده‌هاى خاك به فاصله‌ى پنجاه تا شصت پا از يك‌ديگر قرار دارند و هريك از آنها روى گودالى به شكل قيف ، كه تا نهر پايين مىرود ، واقع است . اين چاهها براى شناخت فورى و مرمت نقاطى كه ريزش كرده است ضرورت دارد . در نقاطى كه اين قناتها به جاده نزديك‌اند و يا با آن تلاقى مىنمايند ، به منظور آسايش مسافرين پناهگاههايى ساخته‌اند كه به وسيله‌ى پلگانهايى به نهر منتهى مىشود . در اين آسايشگاهها حوضهايى از سنگ ساخته‌اند و به وسيله‌ى جامهاى مسى كه به زنجيرهاى آهنى بسته شده‌اند ، از آن آب مىكشند . مجارى مزبور كه كاريز ناميده مىشود اكنون در بسيارى از نقاط ايران به چشم مىخورد . در بين آنها كاريزهاى بسيار بزرگى هم وجود دارد كه پس از عبور از مسير بسيار طولانى در زيرزمين موقعى كه به سطح زمين مىرسند نهرهاى بزرگ و عميقى به وجود مىآورند كه در مسير خود بيش از هزار دهكده را مشروب مىكنند و تعداد بسيارى آسياب را نيز به حركت درمىآورند . ظاهرا مهارت ايرانيها را در رشته‌ى آبيارى بايد منحصرا معلول ضروريات دانست . در شهرها ، هر خانه يك يا چند حوض يا فواره‌ى زيبا دارد . تعداد مجراهاى زيرزمينى كه