هولناك مجروح نشده بود « 4 » ، توانسته بود حركت خود را كه با سه ستون به سوى ايروان ، نخجوان و اردبيل آغاز نموده بود ادامه دهد ، مىتوانست به تهران كه امروز پايتخت كشور است برسد و حتى از آن هم بگذرد ، قبل از آن‌كه مجالى براى مشاوره درباره‌ى تصميمى كه در اين موقعيت بايد گرفته مىشد پيدا شود و به‌خصوص قبل از آن‌كه بتوانند صد يك خزانه‌ى عظيمى را كه در تهران گرد آورده شده بود خارج نمايند . چنان‌چه جنگ ادامه مىيافت فرمانده قواى روسى مىتوانست بدوا دو شهر ايروان و نخجوان را كه تصرف آن بسيار حايز اهميت بود ، تسخير نمايد و سرحدات ايران و روسيه را بر خط مرزى آرياچاى « 5 » كه به وسيله‌ى طبيعت ترسيم گرديده است ، مستقر سازد . ولى كيفياتى كه بحث درباره‌ى آن را صلاح نمىدانم موجب شد كه سفير انگليس ( كه آن‌وقت در ايران بود ) در اين موقعيت ميانجيگرى بنمايد . بهترين چيزى كه به نظر سفير رسيد اين بود كه در مذاكرات حفظ وضع موجود را خواستار گردد . البته حفظ وضع موجود براى منافع امپراتور روس بسيار زيان‌آور بود زيرا كه قسمت اعظم منطقه‌ى زرخيز و زيباى آران را كه در ساحل چپ ارس واقع است در مالكيت ايران باقى مىگذاشت . اين منطقه دماغه‌اى را تشكيل مىدهد كه تا سرحدات مشترك گرجستان ادامه دارد و از طريق همين راه ارتباطى ايرانيها مىتوانند به آسانى به ماموريتهاى تجسسى احتمالى مبادرت ورزند و چون اين منطقه داراى تنگه‌هاى متعددى مىباشد حفظ آن در برابر اين‌گونه قشونكشيها بسيار

--> ( 4 ) - در يورش به قلعه‌ى كندان سه گلوله به او اصابت كرد كه يكى از آنها آرواره‌ى پايين وى را خرد كرد ولى اين امر مانع از آن نشد كه عملياتش را ادامه دهد و قرين كاميابى گردد . ( 5 ) - اين خط بهترين سرحدى است كه روسيه در اين منطقه مىتواند داشته باشد و چون شامل قسمت بزرگى از طول ارس مىباشد چنان‌چه در كرانه‌هاى اين رود استحكاماتى بسازند و سنگرهايى درهم با قلعه‌هايى به فاصله‌ى پنج يا شش فرسنگ از يك‌ديگر در نقاط مرتفع بنا نمايند ديگر از فرار نظاميان ، قاچاق و بالاخره تجسسات نظامى ايرانيها بيمى نخواهد بود . گرچه اين‌گونه تجسسات از لحاظ نظامى اهميت كمى دارد ، ولى براى كشور توليد دردسر مىكند .