گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
23
سفر در ايران ( فارسى )
دولت تاراج شده بود . تخت و تاج سلطنت مورد نزاع مدعيان بىشمارى قرار گرفته بود كه اين سرزمين مصيبتزده را به صورت صحنهى جنگهاى داخلى درآورده بودند . آدمكشى و جنايات گوناگون تصويرى از وضع ايران را در اين دوره نشان مىدهد . در اين موقعيت هركس كه مىتوانست دست به چپاول مىزد و از زيان رساندن به غير فروگذار نمىكرد . اهالى نيز ترجيح مىدادند براى فرار از اين صحنههاى وحشتانگيز خود را در معرض گرسنگى دهشتزا قرار دهند و همچنين به جاى تحمل بىنظمى لگام گسيختهى سربازان بىرحم كه تنها براى خون و چپاول زنده بودند ، خانهى خود را ترك نمايند . سرانجام تخت سلطنت ايران پس از آنكه شاهد و بهانهى جنايات بسيار نفرتانگيز ( كه مدعيان هريك به نوبه دست خود را به آن آلوده مىنمودند ) گرديد با ظهور كريم خان پرتوى از نيكبختى بر آن افكنده شد . خوشبختانه كريم خان خود را در عداد مدعيان قرار داده بود . كريم خان مردى از ايل زند كه اصلش كرد « 5 » و زمانى هم همرزم نادر بوده ، با ظاهر موقر و قدرت طبع و شجاعت جبلى قلوب سپاهيان را به تسخير درآورد . وى با اعتدال و بردبارى در مدت سى سال كه تاج و تخت ايران را با اسم ساده و بىتجمل وكيل ( وكيل الرعايا ) در اختيار داشت در برابر طوفانها ايستادگى نمود . او كوشش داشت تا آنجا كه اوضاع و احوال اجازه دهد زخمهاى بسيار ژرفى كه اين كشور نگونبخت را مصيبتزده كرده بود ، التيام بخشد « 6 » . با مرگ كريم خان ايران بار ديگر دستخوش هرجومرج و جنگهاى داخلى گرديد . عدهى زيادى مدعى تاج و تخت شدند
--> ( 5 ) - ظاهرا اروپاييها كليهى طوايف و عشاير غرب ايران را كرد مىخواندهاند و الا پوشيده نيست كه كريم خان لر بوده است نه كرد . - م . ( 6 ) - كريم خان به طورى كه خواهيد ديد داراى قدرتى پهلوانى بود . در شمشير زدن مهارت بسيار و در برابر مخاطرات حضور ذهن بسيار داشت . پس از يك شكست كه تمام افرادش كشته ، اسير يا پراكنده شده بودند براى نجات خود به تنهايى در حال فرار بود كه به وسيلهى سه مرد كه اسبهايى به راهوارى مركب او داشتند مورد تعقيب قرار گرفت و چيزى نمانده بود كه به او برسند . او يكى از بازوبندهاى مرصع به الماس خود را فورا باز كرد ، سپس دومى و بالاخره دشنهى مرصع خود را بر زمين انداخت . همانطور كه پيشبينى نموده بود مردانى