گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )

24

سفر در ايران ( فارسى )

و يك‌ديگر را به قتل رساندند تا اين‌كه يكى از آنها كه آغا محمد خان عموى پادشاه كنونى باشد موفق گرديد كه همگى را از ميان بردارد و فرمانرواى تمام ايران بشود . كريم خان براى اين‌كه داعيه‌ى سلطنت را از او سلب نمايد وى را خواجه نموده بود اما رويدادهاى بعدى نشان داد كه اين تدبير تا چه حد بىفايده بوده است . در واقع تعداد قليلى از پادشاهان به اندازه‌ى او داراى جرات و شهامت بوده‌اند . آغا محمد خان به سبب علاقه‌ى بىاندازه‌اى كه به جنگ داشت و مغرور از كسب چند موفقيت بر آن شد كه دست به عملياتى بزند كه از توانايى او خارج بود . اين امر موجب نارضايتى زيردستانش گرديد . بزرگان نه تنها به قدرت و نبوغ او رشك مىبردند بلكه از خشونتهايش هم خسته شده بودند ، از اين رو ، با يك‌ديگر دسيسه كردند و موجبات قتل او را فراهم آوردند . آغا محمد خان در تاريخ 14 مه 1797 زير دشنه‌ى يكى از خدمتكاران خود كه توسط صادق خان تطميع شده بود نفس آخر را كشيد . در اين موقع يك بار ديگر سه مدعى تاج و تخت بين خود به نزاع پرداختند ولى فتحعلى شاه كه نيكبخت‌تر و يا ماهرتر از ديگران بود سرانجام رقيبان خود را رام كرد و به اتفاق آرا رسما پادشاه ايران اعلام گرديد . فتحعلى شاه اينك با شكوه تمام بر ايران كه صلح اخير آرامش طولانى و پايدار را برايش تامين نموده است سلطنت مىكند . شيوه‌ى فرمانرواييش مورد دلخواه ملت است و صفات نيكش وى را محبوب رعاياى خود نموده است . انسانيت و خلق و خوى ملايم و مهربانش موجب شده كه تمام نقاط ضعفش را ببخشند و قلب‌نيكش را ستايش بنمايند . چون در نظر دارم بعدا زندگى خصوصى ، عادات و به طور كلى هر آن‌چه را كه به اين پادشاه مربوط مىشود بشناسانم ، يك بخش از اين كتاب را به او و خانواده‌اش اختصاص خواهم داد .

--> - كه او را تعقيب مىكردند از اسب پياده شدند كه غنيمت خود را بردارند . وى فورا برق‌آسا به سوى آنها برگشت و با حمله به يكايك آنان هرسه را از پاى درآورد . اين ماجرا كه تقريبا در دوران معاصر اتفاق افتاده ، تاريخ جنگهاى هوراس ( Horace ) را كه براى روم سرنوشت‌ساز بود باوركردنى مىنمايد .