گاسپار دروويل ( مترجم : منوچهر اعتماد مقدم )
4
سفر در ايران ( فارسى )
شاهانى كه از ابتداى شاهنشاهى ايران بر اريكهى شاهى نشستهاند شروع نمودهاند ، كتابم را با شرح كوتاهى از سلسلههاى مختلف كه جانشين يكديگر شدهاند آغاز مىكنم . اين سلسلهها با كيفيات كموبيش مشابه دوران تعالى و سقوط را پيمودهاند . در كشورى كه خشونت دايما در حال پيشرفت بوده ، دشنه و زهر وسيلهى راهگشايى به اريكهى لرزان و خونين پادشاهى بود ، اين امر تا اندازهاى طبيعى است « 2 » . دربارهى وضع جغرافيايى كشور و وسعت آن به طور سطحى مىگذرم و به طور كلى از شرح محصولات ، تجارت ، و غيره خوددارى مىكنم زيرا اين موارد بهطور گستردهاى توسط جهانگردان فرانسوى و انگليسى كه در ادوار مختلف از طرف دولتهايشان براى مطالعه و دقت دربارهى همين موضوعات اعزام شدهاند به خوبى توصيف گرديده است و چنانچه بخواهم اين موضوعات را در نوشتهام بگنجانم ، ناچار از رونويس كردن آنها هستم و اين چيزى است كه دقيقا از آن پرهيز دارم ، بخصوص كه اين مسايل از هدفى كه براى خود تعيين نمودهام خارج است و علاوه بر اينكه كتابم را طولانىتر و خستهكنندهتر مىكند باعث آموزندگى بيشترى نخواهد شد . با اين حال مقتضى دانستم كه اجمالا نكاتى دربارهى نتايج آخرين عقدنامهى صلحى كه اخيرا با روسيه منعقد گرديده است به رشتهى تحرير درآورم و آن بدين نيت است كه امتيازات تازهاى را كه پادشاه ايران براى بهدست آوردن صلح ناچار به واگذارى آنها گرديده است بشناسانم و چون در كليهى اقداماتى كه منجر به صلح گرديده شركت داشتهام ، به نظرم سودمند افتاد كه در اين كتاب به آن اشاره شود . توجه به تاثير آب و هوا بر خواص جسمانى و معنوى آدميان مرا بر آن داشت كه در اينباره نيز چند كلمهاى بيان كنم و بعدا به خصوصيات ساكنين استانهاى مختلف بپردازم .
--> ( 2 ) - در مدت نزديك به يك قرن كه هرجومرج ادامه داشته ، از ميان همهى غاصبين تاجوتخت فقط كريم خان است كه با مرگ طبيعى سلطنتش پايان يافته است .