عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

353

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

و امير ابو الحسن محمد بن ابراهيم به نيشاپور ستمها بسيار كرد ، و تظلم او به حضرت بخارا پيوسته گشت . پس او را معزول كردند اندر جمادى الاخره [ 1 ] سنه تسع و اربعين و ثلثمائه . و سپه‌سالارى به ابو منصور محمد بن عبد الرزاق [ 2 ] دادند . و ابو منصور منصور بن بايقرا را [ 3 ] با عهد و لوا و خلعت ، نزديك او فرستادند . و چون آن عهد بنزديك ابو منصور عبد الرزاق رسيد ، ولايت ما دون النهر نيكو ضبط كرد ، و رسمهاى نيكو نهاد ، و به مظالم بنشست ، و حكم ميان خصمان خود كرد ، و انصاف رعايا از يك ديگر بستد [ 4 ] ، و ابو منصور مردى پاكيزه بود و رسم دان و نيكو عشرت ، و اندر و فعلهاى نيكو فراوان بود . و الپتگين حاجب به حضرت لياقت [ 5 ] ابو منصور همى دانستى . و الپتگين گفت : اندكار يوسف بن اسحاق [ 6 ] بد محضرى ( رفته است ) تا وزارت ازو باز ستدند ، و به ابو على

--> [ ( 1 - ) ] هر دو : الاخر . [ ( 2 - ) ] اين شخص همان سپه‌سالار و حكمران معروف خراسانست ، كه در سنه 346 ه . بفرمان او شاهنامهء منثور را جمع كرده‌اند ، كه از آن كتاب قديمترين نمونهء نثر درى يعنى فقط مقدمهء آن موجود است . وى حاكم طوس و نيشاپور بود ، و در سنهء 349 ه . به سپه‌سالارى خراسان كه از اعظم مناصب سامانيان بود رسيد ، و در آخر در 351 ه . مسموم و مقتول شد ، وى از خانوادهء قديم كنارنگ خراسان بود و سلسلهء نسبش به سپه‌سالاران باستانى ساسانيان ميرسد ( بيست مقالهء علامه محمد قزوينى 2 - 19 ) . [ ( 3 - ) ] وى بقول مقدسى حاجب بزرگ منصور بود ، كه نامش بر روى سكه با منصور يك جا منقوش است ( تركستان بار تولد ) . [ ( 4 - ) ] اصل : بستند . ب : نون نقطه ندارد . [ ( 5 - ) ] هر دو و طبع ناظم : به حضرت نيافت ؟ [ ( 6 - ) ] بار تولد در تركستان گويد : كه يوسف بن اسحاق در سنه 348 ه . بوزارت رسيده بود .