هفدهم رجب بود سنه تسع و ثمانين و مأتين . و اسماعيل باز گشت و به نيشاپور آمد ، و مر احمد بن سهل را بدان ديار بگذاشت . و اندرين وقت معتضد بمرد . و مكتفى بخلافت بنشست [ 1 ] و عهد خراسان [ 172 ] باسماعيل فرستاد ، و از پس او پسر او را احمد . [ 2 ] و عهد و لواء خراسان بصحبت محمد بن عبد الصمد فرستاد ، با عهد ولايت رى و قزوين و زنگان [ 3 ] كه با ولايت خراسان ضم كرده بود . و چون محمد بن عبد الصمد به نيشاپور رسيد ، او را كرامت كرد ، سه صد هزار درم صله داد ، و با هديه‌هاء بسيار او را باز گردانيد . پس ولايت رى ، اسماعيل مر ابو صالح منصور بن اسحق را داد ، منصور احمد بن سهل را سرهنگى داد ، و حرس [ 4 ] خويش برسم او كرد و فرمود : تا تيمار همه حشم او بكشد ، چنان كه دردسرى بمنصور نيايد . و اسماعيل گرگان پسر خويش احمد را داد ، و طبرستان ابو العباس عبد اللّه بن محمد [ 5 ] را ، و پسر را فرمود : تا با عبد اللّه موافقت كند به همه كارها ، و به هيچ چيزى او را خلاف نكند . پس از آن مر پسر خويش را معزول كرد از گرگان ، بدان سبب كه

--> [ ( 1 - ) ] فوت معتضد شب دوشنبه 22 ربيع الآخر 289 ه . و جلوس المكتفى باللّه روز سه شنبه 8 جمادى الاولى 289 ه . بود ( طبرى 11 ر 373 ) . [ ( 2 - ) ] چون اسماعيل بن احمد سامانى 14 صفر 295 ه . بمرد و پسرش احمد بجايش نشست ، المكتفى باللّه بتاريخ 4 ربيع الاخر 295 ه . به دست خود لوائى را بست ، و آن را به طاهر بن على بن وزير داد ، تا پيش احمد بن اسماعيل بيارند ( طبرى 11 ر 403 ) . [ ( 3 - ) ] معرب اين نام زنجان است . [ ( 4 - ) ] حرس : بفتحتين نگهبان شاه ( المنجد ) . [ ( 5 - ) ] ابو العباس عبد اللّه بن محمد بن نوح بن اسد ابن عم اسماعيل ، كه او را عبد اللّه نوح يا پسر نوح هم ميگفتند . ( تاريخ طبرستان 260 ) .