عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

288

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

بيرون آمده بود ، و دينور [ 1 ] بگرفت . و فضل بن ( يحيى ) ابراهيم بن جبرئيل را بفرستاد ، تا خراشه را هزيمت ( كرد ) و اندر سه روز نود فرسنگ بگريخت به شهر زوره و بچاه اسد آمد [ 2 ] و آنجا بگرفتند و بكشتندش . و هرون مر محمد الامين را اندر كنار فضل يحيى پرورده بود ، و مأمون را اندر كنار جعفر بن يحيى . و يحيى بن خالد را پدر خواندى ، و وزيرى به يحيى بن خالد داد ، و فضل و همه برمكيان بر سخاوت بودند ، چنان كه روزى پيش فضل بن يحيى گفتند كه : « عمر بن جميل [ 3 ] مردى است سخى و مهمان دوست . » فضل او را دويست هزار درم فرمود ، و بر خراسان خليفت كرد او را ، بدين حكايت كه از وى كردند . و چون فضل معزول شد ، عمر بن جميل به چغانيان [ 4 ] اسباب ساخت و آنجا بماند ، و او را به چغانيان عقب بسيار ماند ، و تا بدين غايت از نسل او بسيار هستند . و چنين گويند كه : عمر روزى روباهى ديد ، كه بسوراخى فرو رفت ، و آن سوراخ را بكند ، و اندر آنجا مالى عظيم بديد . همانجا كوشكى ساخت و آن مال برداشت . و همه خويشان او گرداگرد كوشك جايها [ 5 ] ساختند ، و رشيد مر فضل ( 148 ) بن يحيى را معزول كرد . [ 6 ]

--> [ ( 1 - ) ] دينور بكسره دال و فتحه نون و واو شهرى بود نزديك كرمانشاهان كه زياده از بيست فرسخ از همدان فاصله داشت ( مراصد 2 ر 581 ) . [ ( 2 - ) ] در هر دو نسخه مانند متن است . مگر در ( ن ) چنين طبع كرده‌اند . تا شهر زور و از آنجا تا اسد آباد و آنجا ؟ [ ( 3 - ) ] هر دو : حميل ؟ بار تولد : جميل . [ ( 4 - ) ] هر دو : نقطه ندارد . [ ( 5 - ) ] هر دو : جايها . بار تولد خانها طبع كرده ، و جايها را در پاورقى نوشته . [ ( 6 - ) ] طبرى 10 ر 65 : در سنه 179 ه . فضل بن يحيى از خراسان برگشت و در آنجا عمرو بن شرحبيل را گذاشت ، ولى هارون الرشيد بجاى فضل منصور بن يزيد بن منصور حميرى را مقرر كرد . چون در منابع ديگر نام عمرو بن جميل كه بار تولد عمرو بن جميل طبع كرده نيامده ، ممكن است اين نام در اصل همين عمرو بن شرحبيل طبرى باشد .